Yazmayacağımı açıklamıştım.
Bazen susmak gerekir.
Bazı dönemlerde aynı soruları tekrar tekrar sormak, aynı duvara aynı cümleleri yazmak gibi gelir insana.
Herkesin konuştuğu yerde bir süre dinlemek daha değerlidir.
Ama bayram yaklaşırken fark ettim ki asıl soru hâlâ ortada duruyor.
Herkes seçim konuşuyor.
Herkes partileri konuşuyor.
Herkes liderleri konuşuyor.
Herkes birbirini suçluyor.
Kimse asıl soruya cevap vermiyor.
Bayramdan sonra ülkenin hali ne olacak?
Hayır.
Asıl soru bu değil.
Çünkü ülkenin hali zaten ortada.
Pazarda ortada.
Markette ortada.
Kirada ortada.
Emeklinin maaşında ortada.
Gencin bavulunda ortada.
Esnafın veresiye defterinde ortada.
Mahkeme koridorlarında ortada.
Üniversite sıralarında ortada.
Kimsenin görmediği bir sırdan söz etmiyoruz.
Asıl soru başka.
Bu ülkenin halini değiştirecek irade, akıl ve ortak vicdan ortaya çıkabilecek mi?
Çünkü hiçbir ülke yalnızca ekonomik kriz yüzünden çökmez.
Hiçbir ülke yalnızca enflasyon yüzünden dağılmaz.
Hiçbir ülke yalnızca siyasi tartışmalar yüzünden yönünü kaybetmez.
Toplumlar önce birbirine olan güvenini kaybeder.
Sonra kurumlarına olan inancını kaybeder.
Sonra geleceğe dair umudunu kaybeder.
En sonunda da birbirini kaybeder.
İşte tehlike tam burada başlar.
Bugün Türkiye’nin yaşadığı mesele yalnızca geçim sıkıntısı değildir.
Geçim sıkıntısı görünen yüzdür.
Asıl mesele güven krizidir.
Vatandaş güven ister.
Genç güven ister.
Emekli güven ister.
Esnaf güven ister.
Anne güven ister.
Baba güven ister.
Bir toplum geleceğine güvenmiyorsa, cebindeki para ne kadar artarsa artsın kendini güvende hissedemez.
Son yıllarda dikkat çekici bir şey oldu.
Aynı ülkede yaşayan insanlar farklı ülkelerde yaşıyormuş gibi konuşmaya başladı.
Aynı habere bakılıyor.
Farklı gerçekler görülüyor.
Aynı olaya bakılıyor.
Farklı dünyalar kuruluyor.
Aynı sorun yaşanıyor.
Farklı suçlular aranıyor.
Sonra herkes haklı oluyor.
Memleket haksız kalıyor.
Çünkü ortak aklın yerini taraftarlık aldığında gerçek kaybolur.
Ortak vicdanın yerini öfke aldığında adalet kaybolur.
Ortak geleceğin yerini kimlik savaşları aldığında umut kaybolur.
Bugün birçok kişi çözümü yeni bir liderde arıyor.
Bir kısmı yeni bir partide.
Bir kısmı yeni bir ittifakta.
Oysa tarih başka bir şey söylüyor.
Toplum değişmeden siyaset değişmez.
Kurumlar güçlenmeden demokrasi güçlenmez.
Liyakat dönmeden ekonomi düzelmez.
Hukuk güven vermeden yatırım gelmez.
Eğitim güçlenmeden kalkınma olmaz.
Hiçbir sihirli değnek yoktur.
Hiçbir kurtarıcı yoktur.
Hiçbir toplum kendisini alkışlarla ayağa kaldırmamıştır.
Bugün herkes birbirine aynı soruyu soruyor:
“Ne olacak?”
Yanlış soru budur.
Çünkü geleceğin ne olacağını kimse bilmiyor.
Doğru soru şudur:
“Biz ne yapacağız?”
Çünkü irade gökten inmeyecek.
Akıl bir gecede ortaya çıkmayacak.
Vicdan seçim sonuçlarıyla dağıtılmayacak.
Bunlar toplumun içinde yeniden üretilecek.
Ailede.
Okulda.
Üniversitede.
Mahallede.
Sendikada.
Meslek odasında.
Basında.
Sanatta.
Siyasette.
Her yerde.
Türkiye’nin ihtiyacı yeni bir düşman listesi değil.
Yeni bir nefret dili değil.
Yeni kutuplaşmalar değil.
Türkiye’nin ihtiyacı yeniden birbirini duyabilen insanlar.
Yeniden güven veren kurumlar.
Yeniden hesap verebilen yöneticiler.
Yeniden sorgulayan yurttaşlar.
Çünkü hiçbir ekonomik program, hiçbir siyasi ittifak, hiçbir seçim sonucu tek başına bir ülkeyi kurtaramaz.
Ülkeleri sonunda ayakta tutan şey ortak vicdandır.
Bayramdan sonra ülkenin hali ne olacak bilmiyorum.
Kimse bilmiyor.
Ama şunu biliyorum:
Ortak aklını kaybeden toplumlar fakirleşir.
Ortak vicdanını kaybeden toplumlar sertleşir.
Ortak geleceğe olan inancını kaybeden toplumlar ise çözülmeye başlar.
Türkiye’nin önündeki gerçek sınav budur.
Sandıklar gelir geçer.
İktidarlar gelir geçer.
Muhalefetler gelir geçer.
Liderler gelir geçer.
Tarihte kalacak olan bunlar değildir.
Tarihte kalacak olan şudur:
Bu ülke ekonomik krizden çıkıp çıkmadığıyla değil, güven krizini aşıp aşamadığıyla hatırlanacaktır.
Çünkü parasını kaybeden toplum yeniden kazanabilir.
İşini kaybeden yeniden çalışabilir.
İktidarlar değişebilir.
Kanunlar değişebilir.
Sistemler değişebilir.
Bir toplumun yeniden inşa etmesinin en zor olduğu şey güvendir.
Çünkü güven yıkıldığında yalnız kurumlar çökmez.
İnsanlar birbirinden uzaklaşır.
Komşu komşudan şüphe eder.
Vatandaş devlete inanmaz.
Genç geleceğine bağlanmaz.
İşte o gün sorun ekonomik olmaktan çıkar.
Varoluşsal hale gelir.
Asıl soru bayramdan sonra ülkenin hali değildir.
Asıl soru, bu ülkenin yeniden birbirine inanıp inanamayacağıdır.
