Sahne tozunu bir kere yutmaya gör bağımlısı olursun!
Böyle denir halk arasında, doğruluk payı da vardır. Orada, aslında söz konusu olan tozdan öte ki sahne her zaman tozludur, sahne tahtaları üstünde yaşanılan ve hayatın hiç bir yerinde karşılığı olmayan duygular ve mazosist bir heyecandır. Evet bağımlısı olursun eğer oyunculuğu meslek olarak seçtiysen. Ya da başka bir deyimle bir kere bu garip heyecanı yaşadıysan başka iş yapmayı düşünemezsin bile. İşte bu meşakkatli ve zor yolu seçenlere OYUNCU denir.
Oyunculuk, dünyadaki en eski mesleklerden önde gelenidir. Batıda Diyonizosa kadar dayanır. Diyonizos şarap ,bağcılık, coşku, esrime, doğurganlık ve tiyatronun yani oyuncuların tanrısıdır. Bireyin gündelik kimliğinden çıkıp başka bir ruh haline geçmesini temsil eder. Bir oyuncunun kolayca yalan söyleyebileceği ve insanları kandırma gücü olduğuna inanan bir takım kişiler bir dönem T.C mahkemelerinde şahitlik etmelerine süphe ile bakmışlardır.Resmi olarak şahitlikleri yasak değildi ama pek kabul görmezdi. Biraz komik bir durumdur bu, çünkü oyunculuğun yalan söylemekle hiç bir ilişkisi yoktur oyuncunun derdi, oynayacağı karakteri sahici kılmaktır sadece, bu da asla yalanı barındırmaz!
Ülkemizde “oyunculuk” denince ilk akla gelen maalesef dizi oyunculuğu. Bazı dostlarım oyuna gelecekleri zaman “kimler oynuyor” diye sorar yani dizilerden tanıdığı kimse var mı sorusudur bu. Tiyatroya gitme geleneği henüz çok yaygın değil.
Bir oyuncuyu, izlediği tiyatro oyunundan tanıyabileceklerin sayısı oldukça azdır. Dizilerse zahmetsiz, ücretsiz evde rahat koltuklarda, seyirci orada tüm oyuncuları sanki aileden biriymiş gibi çok iyi tanır.
Tiyatrodaki oyunculukla dizi ve filim oyunculuğu arasında hiç bir fark yoktur.
Tek bir oyunculuk tanımı vardır, kamerada ise sahnedekinin tersine biraz daha küçük oynamak gerekir hepsi bu. Oyunculuğun ne demek olduğunu bilmeyen biri için kamera önü oyunculuğu, sanki oyunculuğa “ kısa yol” gibi yeni geliştirilmiş bir kavram… işe yarıyor mu ? Dizilerde bazen.
“ oyuncular her rolde oynamalı mı yoksa seçici mi olmalı” diye bir soru…
Bu soru bence dizilerde oyunculuk yapanları ilgilendiriyor. Bana sorarsanız her alanda gerek dizide gerek tiyatroda seçici olmalı derim. Yalnız bu seçicilik; dizilerin Tiyatrodan daha çok para getirisi olduğundan (çünkü diziler iki reklam arası oynayan bölümlerdir, reklam yoksa dizi de yoktur) ancak medyatik olan ve reytingi yüksek olan oyuncuları için geçerlidir, büyük bir çoğunluk için, iş gelmiştir ve oynanır.
Yani seçici olabilmen için reytingi yüksek ve medyatik bir oyuncu olman gerekiyor.
Ülkemizde çok seyredilen bir dizinin olmazsa olmaz şartları. Medyatik, yakışıklı ve güzel kadın erkek, bol silah bol kan, cinayet, ve de tutkulu bir aşk.
Haberler programlarının bile reytinglerini belirleyen siddet ve felaket haberleri. Ülkemizdeki felaketler bitiyor Çinden , Amerikadan dünyanın diğer ucundan feleket haberleri izliyoruz.
Neticede şiddet seven bir ülkeyiz…ne zaman böyle olduk?
Ne zaman bize bunu sevdirmeyi başardılar?
Tüm bunların yanısıra unutulmayan ve hala oynayan diziler de var ve de hiç unutulmayacak kült işler.
Çemberimde gül oya, Şaşı felek çıkmazı, Karanlıkta koşanlar, İkinci bahar… şu anda aklıma gelenler.
Bu dizilerin oyuncu kadrolarına baktığınızda çoğunun tiyatro kökenli olduğunu görmek zor değil.
Tekrar soruya dönelim; tabi bir oyuncunun tiyatroda oynamak istediği en az iki üç tane rol vardır. Ama bu oyuncu kurum tiyatrosunda çalışıyorsa ancak bir ya da iki kere rol reddetme hakkı vardır. Hayalindeki rolleri oynayamayabilir ama çok iyi yapımların içinde olabilir. Tiyatro kollektif ve her gün tekrarlanan bir iştir ve kurum tiyatosunda ayda iki , üç hafta oyun olabilir. İ.B.Ş.T de üç hafta yaklaşık 18 oyuna tekabül eder ve bu kolay bir iş değildir.
Genç arkadaşlara, amacı büyük rol oynamak isteyen meslektaşlara hep şunu söylemişimdir. İyi bir tekst (tiyatro metni) iyi bir ekiple, iyi bir yönetmenin öncülüğünde olmazsa senin büyük rol oynamanla kimse ilgilenmez, sadece senin iyi olman hiç bir işe yaramaz, senin gücün oyunu iyi bir yere çekmeye yetmez! Başıma geldiği için bunu net söyleyebilirim. O oyunda prensibal rollerden birini oynayacağıma figürasyonda olmayı tercih ederdim.
Kurum tiyatrolarının yanı sıra yaşamak için canlarını dişlerine takan özel tiyatrolarda yaşamını tümünü tiyatroya adamış meslektaşlarım var. Bu tiyatrolar; asla herkesin seveceği işler değil, ki böyle düşünmek tiyatro sanatına hizmet etmez, popülist bir anlayıştır, kendi sözlerini seyirciye ulaştıracak oyunları seçerler. O söz; şimdilik 500 kişiye bile ulaşsa önemlidir. O beşyüz kişi ileride binler olur umudu taşınır. Ki doğrusu da bence budur.
Özel tiyatrolar; eğer show yanı daha ağır basan oyunları büyük sahnelerde, sponsorlar eşliğinde, medyatik oyuncuları görevlendirerek bir oyun çıkartmazlarsa bilet fiyatlarını 5 bin-8 bin gibi rakkamlara çekemezler tiyatroyu finanse etmek için. Genellikle bu tiyatrolar sadece para kazanmak amaçlı olup herkesin beğenip eğlenebileceği metinler seçmek zorundalar. Ve bir ünlü görmek için veya şurada,burada oyun seyrettim demek için bu oyunlara giden bir seyirci zümresi de çoğunlukta.
TV ekranları halkın beğenilerini, ahlakını, etik anlayışını, dünyaya bakışını yönlendiren en etken propoganda aracıdır, özellikle günümüzde ve zaman içinde de başarısını görüyoruz. Bir dizi başlıyor ve ikinci bölümden itibaren nereye gideceğini anlıyorsunuz ve temalar hepsinde neredeyse aynı. Aşk, kavga, şiddet, silah, kan,aldatma.
Bir soru da telif hakları üstüneydi. Oyuncunun maalesef dizilerde hiç bir telif hakkı yok. Şimdiye kadar dernekler ve sendikalar bu konuyla uğraştılar ama bir sonuç alamadılar. Benim de önereceğim bir çözüm yok.
(Bu arada şunu da belirteyim bu yazı önerisi bana soru cevap halinde geldi ama ben bunu bir yazı altında toplamayı istedim o yüzden bazen sorulara dönüyorum)
Geçenlerde sevgili arkadaşım, Yaprak Dökümü nün Fikreti, Bennu Yıldırımlar’ın bir ropörtajını izledim. Söyle demişti Bennu ; “kazara bana bir şey olsa Fikret öldü diyecek seyirci”…Yaprak Dökümü nün kaçıncı tekrarıdır, ben sayısını unuttum. Ne kadar traji komik bir durum değil mi. Oysa Bennu’nun İ.B.Ş.T de sayısız oyunda bir yığın başarıyla götürdüğü rol vardır.
Bu günlerde şöyle bir bilgi çıktı önüme dünyaca ünlü sinema ve tiyatro oyuncusu Alpacino söyle demiş: “oyunculuk ip üstünde yürümek gibidir yalnız dizilerde bu ip yerdedir ama tiyatroda yüksektedir” …
Tiyatroya gönül vermiş genç arkadaşlara Muhsin Ertuğrul’un bir sözünü iletmek isterim.
“BAŞKA BİR İŞ YAPABİLİYORSAN GİT ONU YAP” …
Zor bir yoldur bu, hele ülkemizde, gerçek bir tutkun yoksa yapma!
Güncel kadın platformuna ve okuyucusuna son olarak şunu söylemek isterim; sayfada daha çok tartışma yaratacak sanatsal konulara yer vermesini, daha çok bilgi ve birikim içeren yazıların olmasını. Bu seçimle, değişik vizyonlara sahip bir okuyucu kitlesi geliştirmesini ve asal hedefinin de çok okunur olmaktan öte az ama öz bir kitleye hitap etmesini dilerim. Çünkü bu internet kirliliğin bir nebze de olsa azalmasına bir hizmet olacaktır.
