Prof. Dr. Gülsen Babacan Yıldız, yıllar boyunca Alzheimer, Parkinson ve diğer nörolojik hastalıklarla mücadele eden hastalarının hayatlarına tanıklık etti. Bir muayene sırasında yaşlı bir annenin “Çocuğunuz var mı?” sorusuna verdiği “Var yok” yanıtı ise yalnızca bir hastanın hikâyesini değil, yeni kitabının da adını belirledi. Doğan Kitap etiketiyle yayımlanan VAR YOK, hastalıkların insan hayatında bıraktığı izleri, aile bağlarını, yalnızlığı ve bakım verenlerin görünmeyen mücadelesini anlatıyor.
Bir insanın hafızası silinmeye başladığında geriye ne kalır? Anılar kaybolurken sevgi de kaybolur mu? Bir annenin çocukları hayattayken kendisini yapayalnız hissetmesi ne anlama gelir? Peki, bir hastaya bakarken kendi hayatını erteleyen insanların yaşadıklarını kim görür?
Nöroloji alanındaki akademik ve klinik çalışmalarını uzun yıllardır sürdüren Prof. Dr. Gülsen Babacan Yıldız, yeni kitabı VAR YOK – Memleketimden “Hasta” Manzaraları ile bu soruların peşine düşüyor.
Doğan Kitap tarafından yayımlanan kitap, Alzheimer ve Parkinson başta olmak üzere nörolojik hastalıklarla yaşayan insanların dünyasına, bir hekimin gözünden ve tıbbi tanıların ötesinden bakıyor.
Kitapta hastalıkların yalnızca bedende ve beyinde yarattığı değişimler değil; insan ilişkilerinde, aile hayatında, kimlikte ve gündelik yaşamda bıraktığı izler de anlatılıyor.
İKİ KELİMEYE SIĞAN BİR ANNENİN YALNIZLIĞI
Kitaba adını veren hikâye, Prof. Dr. Babacan Yıldız’ın muayene odasında yaşadığı bir karşılaşmayla başlıyor. Unutkanlık şikâyetiyle muayeneye gelen 77 yaşındaki Ayla Hanım’a çocuk sahibi olup olmadığı soruluyor. Yanıt yalnızca iki kelime: “Var yok.”
Ayla Hanım’ın iki oğlu var. Ancak yıllar önce yurt dışına yerleşen çocukları, annelerinin hayatında giderek daha az yer alıyor. Genç yaşta eşini kaybettikten sonra hayatını oğullarına adayan Ayla Hanım, yaşlılık ve hastalıkla mücadele ettiği günlerde derin bir yalnızlık yaşıyor.
Bu iki kelime, bir annenin özlemini ve kırgınlığını anlatırken kitabın da çıkış noktasını oluşturuyor. Prof. Dr. Babacan Yıldız, bu karşılaşmadan hareketle okuru yalnızca hastalığın değil, insan ilişkilerinin de sorgulandığı bir yolculuğa çıkarıyor.
HASTALIĞIN GÖRÜNMEYEN YÜZÜ: BAKIM VERENLERİN SESSİZ MÜCADELESİ
VAR YOK, yalnızca hastaların değil, onların yanında yaşamaya devam eden insanların da hikâyesi. Kitapta Alzheimer hastası annesinin bakımını tek başına üstlenen bir evladın tükenmişliği, Parkinson tanısıyla hayatını yeniden düzenlemek zorunda kalan bir kadının mücadelesi, unutkanlığın yarattığı korkuyla yaşayan insanların endişeleri ve hastalık karşısında değişen aile ilişkileri yer alıyor.
Babacan Yıldız, hastalığın çoğu zaman tek bir kişiyi değil, bütün aileyi etkilediğine dikkat çekiyor. Özellikle uzun süreli bakım gerektiren hastalıklarda, hasta yakınlarının yaşadığı fiziksel ve duygusal yorgunluk kitabın önemli temalarından birini oluşturuyor.
Bir yanda geçmişini ve anılarını korumaya çalışan hastalar, diğer yanda sevdiklerinin değişimine tanıklık ederken kendi hayatlarını sürdürmeye çalışan yakınları… Kitap, toplumda çoğu zaman görünmeyen bu mücadelenin anlaşılması gerektiğini hatırlatıyor.
PROF. DR. BABACAN YILDIZ: “ONLARA YALNIZ OLMADIKLARINI SÖYLEMEK İSTEDİM”
Kitabın ortaya çıkışındaki en önemli motivasyonun, hastaları ve yakınlarında tekrar tekrar karşılaştığı yalnızlık duygusu olduğunu belirten Prof. Dr. Gülsen Babacan Yıldız, kitabın ön sözünde “Yalnız değilsiniz ve geç kalmış sayılmazsınız” ifadelerini kullanıyor.
Babacan Yıldız, kitabın yazılış amacını şöyle anlatıyor:
“Yıllardır hastalarımda ve yakınlarında tekrar tekrar karşılaştığım bir duygu vardı: ‘Bunu yalnızca biz yaşıyoruz.’ Onlara yalnız olmadıklarını söylemek istedim. Çünkü bazen bir hastalığı anlamanın yolu, hastalığın kendisinden değil, onun hastada ve hasta yakınında bıraktığı izden geçiyor. Bu kitap aslında hastalıkların değil, hastalıkların insanlarda bıraktığı izlerin kitabı.”
ALZHEIMER VE PARKİNSON’UN ÖTESİNDE BİR HAYAT DERSİ
VAR YOK, nörolojik hastalıkların erken belirtilerine, tanı süreçlerine ve hastalıklarla yaşamaya ilişkin önemli bilgiler de içeriyor. Ancak kitabın temel yaklaşımı, tıbbi bilgiyi gerçek yaşam deneyimleriyle buluşturmak.
Prof. Dr. Babacan Yıldız, Alzheimer ve Parkinson gibi hastalıkların yalnızca ilaç tedavisiyle ele alınamayacağını; uyku, beslenme, fiziksel aktivite, ruhsal durum ve sosyal ilişkilerin de hastaların yaşam kalitesi açısından önemli olduğunu vurguluyor.
Kitap aynı zamanda hastalık ortaya çıkmadan önce sağlığı korumanın, risk faktörlerinin farkında olmanın ve erken belirtileri dikkate almanın önemine işaret ediyor. Babacan Yıldız’ın yaklaşımında hasta, yalnızca tıbbi bulgularıyla değerlendirilen bir kişi değil; geçmişi, ailesi, korkuları, beklentileri ve yaşam hikâyesiyle bir bütün.
“BİR İNSANIN HAFIZASI ZAYIFLAYABİLİR, AMA ONA GÖSTERDİĞİMİZ ŞEFKATİN ÖNEMİ AZALMAZ”
Kitabın öne çıkardığı en önemli düşüncelerden biri, bilişsel işlevlerde yaşanan kayıpların insanın duygusal ihtiyaçlarını ortadan kaldırmadığı gerçeği.
Babacan Yıldız, hastaların sözcükleri ve yaşadıkları olayları hatırlamakta güçlük çekseler bile sevgiye, güvene, ilgiye ve şefkate ihtiyaç duymaya devam ettiklerini anlatıyor.
VAR YOK, bu yönüyle okurlarına yalnızca nörolojik hastalıkları daha iyi anlama fırsatı sunmuyor; yaşlılık, aile bağları, sorumluluk, vicdan ve insan olmanın anlamı üzerine de düşünmeye davet ediyor.
Çünkü bazen bir insanın hayatındaki en büyük kayıp, hatırlayamadıkları değil, yanında bulamadıkları olabiliyor.
“TÜRKİYE’DE ALZHEIMER VE PARKİNSON: RAKAMLARLA GÖRÜNMEYEN MÜCADELE”
“Türkiye’de yüz binlerce insan Alzheimer, demans ve Parkinson ile yaşıyor. Ancak bu hastalıkların etkilediği hayatlar, hasta sayılarından çok daha fazla.”
Türkiye Alzheimer Derneği’nin paylaştığı verilere göre, Türkiye’de yaklaşık 700.000 kişi Alzheimer ve diğer demans türleriyle yaşamını sürdürüyor. Bu yalnızca hastaları değil, ailelerini ve toplumu da doğrudan etkiliyor. Alzheimer, hafızanın ötesinde hayatları, ilişkileri ve kişilikleri de yavaş yavaş elden alıyor.
Türkiye Parkinson Hastalığı Derneği’nin tahminlerine göre ise ülkemizde yaklaşık 150 bin Parkinson hastası bulunuyor ve her yıl yaklaşık 10 bin kişiye yeni Parkinson tanısı konuluyor. Yaşlı nüfusun artmasıyla birlikte Parkinson hastalığının toplum üzerindeki etkisinin de büyümesi bekleniyor.
Bu veriler, Alzheimer, diğer demans türleri ve Parkinson hastalıklarıyla yaşayan yüz binlerce kişinin yanı sıra, onların bakımını üstlenen aile bireylerinin de önemli bir toplumsal destek ihtiyacıyla karşı karşıya olduğunu gösteriyor.
