Meme kanseri, kadınlarda en sık görülen kanser türlerinden biridir. Erken evrede fark edildiğinde tedavi seçenekleri genellikle daha fazladır. Mamografi, erken tanıya katkı sağlayan temel görüntüleme yöntemlerinden biridir. Bu yazıda mamografinin ne olduğu, kimlere ve ne sıklıkla önerildiği, nasıl çekildiği ve işlem öncesinde nelere dikkat edilmesi gerektiği ele alınmaktadır.
Mamografi Nedir?
Mamografi, meme dokusunun düşük dozda X-ışını kullanılarak görüntülenmesidir. Elle muayenede fark edilemeyecek kadar küçük kitleleri, mikrokalsifikasyon adı verilen küçük kireçlenmeleri ve dokudaki yapısal değişiklikleri gösterebilir.
Mamografi iki temel amaçla uygulanır:
– Tarama mamografisi: Herhangi bir şikâyeti olmayan kadınlarda erken tanı amacıyla yapılır.
– Tanısal mamografi: Memede kitle, ağrı, meme başı akıntısı veya ciltte değişiklik gibi bir bulgu olduğunda tercih edilir. Tarama sonucunda ek inceleme gerektiğinde de kullanılır.
Mamografi Kimlere ve Ne Sıklıkla Önerilir?
Sağlık Bakanlığı’nın ulusal kanser tarama standartlarına göre 40-69 yaş arasındaki kadınlara iki yılda bir mamografi çekilmesi önerilir. Bu taramalar, Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezleri (KETEM) aracılığıyla ücretsiz olarak sunulmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) de organize tarama programlarında, özellikle 50-69 yaş grubundaki kadınlar için iki yılda bir mamografiyi önermektedir.
Bazı kadınlar yüksek risk grubunda yer alabilir. Ailesinde meme veya yumurtalık kanseri öyküsü olanlar, BRCA gibi bir gen mutasyonu taşıyanlar ve daha önce göğüs bölgesine radyoterapi almış olanlar bu gruba girebilir. Bu kişilerde taramaya daha erken yaşta başlanabilir veya meme MR’ı gibi ek yöntemler kullanılabilir. Tarama planı, kişisel risk değerlendirmesine göre doktor tarafından belirlenmelidir.
Mamografi Nasıl Çekilir?
Çekim sırasında belden yukarısı soyunulur ve mamografi cihazının önünde ayakta durulur. Teknisyen memeyi iki plaka arasına yerleştirir ve birkaç saniye boyunca bastırarak sıkıştırır. Bu baskı, dokunun daha net görüntülenmesini sağlar ve radyasyon dozunu azaltır. Her memeden genellikle biri üstten, diğeri yandan çapraz olmak üzere iki görüntü alınır.
İşlem toplamda yaklaşık 15-20 dakika sürer. Sıkıştırma sırasında rahatsızlık veya kısa süreli ağrı hissedilebilir. Bu his genellikle plakalar kaldırıldığında geçer.
Mamografi Öncesinde Nelere Dikkat Edilmeli?
– Çekim günü koltuk altına ve memelere deodorant, parfüm, pudra veya krem sürülmemelidir. Bu ürünler görüntülerde yanıltıcı lekelere neden olabilir.
– Adet gören kadınlar için, memelerin daha az hassas olduğu adet bitiminden sonraki ilk hafta tercih edilebilir.
– Hamilelik ihtimali, emzirme, meme implantı veya geçirilmiş meme ameliyatı varsa teknisyen ve doktor bilgilendirilmelidir.
– Önceki mamografi görüntüleri ve raporları varsa yanınızda getirmeniz, karşılaştırma yapılmasını kolaylaştırır.
– Kolayca çıkarılabilen, iki parçalı kıyafetler tercih edilebilir.
Mamografi Sonrasında Neler Beklenmeli?
Mamografi sonrasında özel bir bakım gerekmez ve günlük yaşama hemen dönülebilir. Görüntüler radyoloji uzmanı tarafından değerlendirilir. Sonuçlar, BI-RADS adı verilen standart bir sistemle raporlanır.
Bazı durumlarda ek görüntüleme, ultrason veya biyopsi istenebilir. Ek inceleme istenmesi her zaman kanser olduğu anlamına gelmez. Çoğu zaman amaç, bir bulgunun daha net değerlendirilmesidir. Yoğun meme dokusu olan kadınlarda mamografiye ek olarak ultrason da önerilebilir.
Mamografi ve meme sağlığı hakkında daha fazla bilgi almak için Liv Hospital’ı ziyaret edebilirsiniz.
