Geçtiğimiz günlerde Kanal D ekranlarında yayınlanan, Hakan Ural ve Ferda Yıldırım’ın sunduğu “Neler Oluyor Hayatta” isimli bir sabah kuşağı programında Prof. Dr. Canan Karatay’ın “Gıda mühendisliği diye bir şey olmaz…” sözleri multidisipliner bir mühendislik dalı mensupları olarak üniversitelerin Gıda Mühendisliği bölümlerinde yıllardır bilimsel çalışmaları gerçekleştiren biz akademisyenleri ve mesleğin sahada uygulayıcıları olan biz Gıda Mühendislerini derinden üzmüştür.
Gıda Mühendisliği; günümüzün en kritik mühendislik disiplinlerinden biridir. Üretimden tüketime uzanan süreçte; gıda kaynaklı hastalıkların önlenmesi, fiziksel, kimyasal ve mikrobiyolojik risklerin kontrolü, taklit ve tağşişin engellenmesi, güvenli üretim zincirlerinin kurulmasını hedefler.
Gıda mühendisleri bu hedeflerin gerçekleşmesi doğrultusunda; bilimsel bilgi birikimi ve kazandıkları mühendislik becerileri ile teknolojik uygulama olanaklarını kullanırlar.
Bizler en az 50 yıldır bu ülkede gıda mühendisliği eğitimi veren üniversiteler ve bu mesleği temsil eden kamu kurumu niteliğindeki Meslek Odası olarak altını çizmek isteriz ki;
* Doğal olan/tabir edilen her gıda daima sağlıklı anlamına gelmemektedir. Son derece faydalı doğal gıdaların yanı sıra, toksik olan ve tüketilmesinde sakınca olan veya ancak işlendikten sonra güvenli hale gelebilen pek çok gıda vardır.
* Gerekli kontroller uygulanmadığı sürece güvenli olduğu varsayılan pek çok ürünün sağlık riskleri içerebildiği bilimsel çalışmalarda ortaya konmuştur.
* Ekmek de dâhil neredeyse tükettiğimiz tüm gıdalar (çiğ tüketilen sebze meyve hariç) ister ev koşullarında, isterse endüstriyel olarak üretilmiş olsun “işlenmiş gıda” niteliğindedir. Değirmenler, fırınlar, kurutma rafları, mandıralar, zeytinyağı dibekleri vb yapılar, gıda sanayisine ilk çağlarda dahi ihtiyaç duyulduğunun kanıtlarıdır.
* Gıda mühendisleri, hammaddede bulunan besin öğelerinin en yüksek düzeyde korunmasını sağlayarak, üretimden tüketime kadar uzanan tüm süreçlerde, en az kayıpla sağlığa uygun, güvenli ve yüksek kaliteli gıdaların üretilmesi esasına dayalı bir eğitim almaktadırlar.
* Değişen dünyada değişen tüketici ihtiyaçlarına cevap verebilmek üzere ürün çeşitliliği/yeni ürünlerin geliştirilmesi gıda işletmelerinde konusunda uzman gıda mühendislerinin çalışmalarıyla ancak mümkün olabilmektedir.
* Hastalar, yaşlılar, bebekler ile çölyak hastalığı, laktoz intoleransı ve benzeri özel beslenme gereksinimleri bulunan bireyler başta olmak üzere toplumun tüm kesimlerinin ihtiyaç duyduğu özel amaçlı gıdalar güvenilir, erişilebilir ve uygun nitelikte üretilmesi; gıda biliminin sağladığı bilgi birikimi ile bu alanda görev yapan gıda profesyonellerinin sayesindedir.
* Gıda ürünlerinin üretildikleri alanlardan başka bölgelerde, üretildikleri zaman diliminden daha geniş bir zaman diliminde tüketiciye sağlıklı ve güvenilir bir şekilde sunulmasında Gıda Mühendislerinin önemi tartışmaya açık değildir.
Bütün bu gerçekler ortadayken; koruyucu hekimliğin önemli bir parçası olan Gıda Mühendislerinin, bilim insanına yakışmayan bir üslup ile sanki gıda güvenliğini riske atan kimseler olarak lanse edilmesi hiçbir etik kural ile bağdaşmamaktadır.
Bunun yanı sıra bilinçli gıda tüketiminde toplumun doğru bilgilere erişiminde konu uzmanlarının “Gıda Mühendisleri” olduğu unutulmamalıdır.
Bilinmesi gerektiğini düşündüğümüz bir diğer önemli husus ise; işlenmiş gıdaların, bilimsel veriler, mevzuat hükümleri ve ilgili üretim teknikleri doğrultusunda üretilmeleri halinde, insan ve toplum sağlığı açısından güvenle tüketilebilen ürünler olduğudur.
Günümüzde üzülerek belirtmek gerekir ki; her türlü iletişim olanakları kullanılarak oluşturulan bilgi kirliliği ve buna bağlı toplumun yanlış yönlendirilmesi, gıda güvenliğiyle ilgili en önemli problemlerden biri haline gelmiştir.
Tüketicinin risk algısını çarpıtan, gerçek risklerden uzaklaştıran ve merdiven altına yönlendiren, bilgi kirliliğine sebep olan, gıda konusunda uzman olmayan kişilerin bilgi sahibi olmadıkları alanlarda yaptıkları; bilimsel dayanağı olmayan ve etik değerlere uymayan, temel gıdaları dahi karalayan açıklamalar, tüketicileri yanlış yönlendirmekte, onları panik havasına sokmakta ve beslenmeleri konusunda hatalar yapmalarına yol açmaktadır.
Toplumu ilgilendiren teknik ve bilimsel konularda açıklamaların ilgili uzmanlık alanlarının bilgi birikimi ve bilimsel verileri ışığında yapılması önemlidir. Herhangi bir meslek mensubunun bir başka mesleğin mensuplarını toptancı bir mantık ile töhmet altında bırakacak açıklamalarına dur demenin vakti gelmiştir.
Bizler meslek odası ve gıda mühendisliği öğretimi yapan kurumlar olarak, öğrencilerimizin, üyelerimizin, meslektaşlarımızın ve yıllarımızı verdiğimiz mesleğimizin, yetkin olmayan kişilerin haddini aşan yorumlarıyla sorgulanmasını reddediyoruz.
Kamuoyunu yanıltan açıklamalara karşı; bilimin, aklın ve halk sağlığının yanında, bu tür söylemlerde bulunan ve destekleyenlerin karşısında kararlılıkla durmaya devam edeceğimizi ilan ediyor, beyanın sahibi kişiyi halkı yanıltan ve meslek onurunu zedeleyen bu açıklamayı geri almaya, kamuoyunu ise bilimsel gerçeklere ve meslek örgütlerinin sesine kulak vermeye davet ediyoruz.
