Bazı hikâyeler başladıkları günün sınırlarında kalmaz.
Yıllar sonra geriye baktığınızda, ilk adımın aslında ne kadar uzun bir yolculuğun başlangıcı olduğunu görürsünüz. KAGİDER’in hikâyesi de biraz böyle.
Yirmi beş yıl önce girişimcilik, bugün olduğu gibi hayatımızın gündelik sözlüğünde yer alan bir kavram değildi. Kadın girişimciliğinden, girişimcilik ekosisteminden, sosyal girişimcilikten bu kadar sık söz etmiyordu.
Ama KAGİDER vardı.
Girişimcilik henüz sözlüğümüzde kendine tam bir yer bulmadan önce KAGİDER’de hayat buldu. Konuşuldu, görünür oldu, çoğaldı. Bir ihtiyaçtan doğan fikir, zaman içinde kendi bilgisini, dayanışmasını, ilişkilerini ve sonunda kendi ekosistemini yarattı.
Bu hikâyenin başlangıcında Meltem Kurtsan vardı.
2002 yılında Avrupa’da katıldığı bir toplantıda Türk kadın girişimcilerin kendilerini temsil eden bir yapının eksikliğini fark etti. Bu fikir Türkiye’ye taşındı ve 12 Eylül 2002’de 37 kadın girişimci KAGİDER’i kurdu.
Meltem Kurtsan yalnızca bir kurum kurmadı.
Bir ihtiyacı gördü ve ona bir alan açtı.
Sonrası ise tek bir kişinin hikâyesi olmadı.
Meltem Kurtsan’dan sonra Gülseren Onanç, Dilek Bil, Gülden Türktan, Sanem Oktar, Emine Erdem ve bugün Esra Bezircioğlu, farklı dönemlerde bu emaneti devraldılar.
Her biri kendi döneminin ihtiyaçlarını ve kendi liderlik anlayışını KAGİDER’e taşıdı. Biri yeni bir alan açtı, biri sesi yükseltti, biri ağı büyüttü, biri yeni kuşaklara taşıdı.
Her dönem, bir öncekinin üzerine yeni bir kat çıktı.
Sürdürülebilirlik biraz da budur: Bir kurumu olduğu yerde tutmak değil, devraldığınızda onu aldığınızdan biraz daha ileriye bırakmak.
Bunun içinde bir başka kelime daha var: vefa.
Çünkü bir kurumun hafızası yalnızca yaptıklarından değil, kimlerin emeğinden geçerek bugünlere geldiğinden oluşur.
Ben de KAGİDER’in bu hikâyesinin bir döneminin içinde yer aldım. O günlerde bugün geriye baktığım kadar büyük bir hikâyenin parçası olduğumuzu belki fark etmiyorduk. İnsan yaşarken tarihin içinde olduğunu pek anlamıyor.
Bugün baktığımda ise şunu görüyorum:
Bir kurumun gerçek gücü, tek bir kişinin ne kadar güçlü olduğunda değil, birbirinden farklı insanların aynı fikri geleceğe taşıyabilmesinde saklı.
Belki KAGİDER’in 25 yıllık yolculuğunu acemilikten ustalığa diye tarif etmemizin nedeni de bu.
İlk yıllarda ne yapılacağını bilmek kadar, neyin yapılabileceğini keşfetmek gerekiyordu. Denemek, yanılmak, yeniden kurmak, başkasından öğrenmek…
Sonra bir gün, başkalarının sizden öğrenmeye başladığını fark etmek.
KAGİDER’in başarısı yalnızca projelerinde, sayılarda ya da ödüllerde değil.
Asıl başarı, sizden sonra devam eden şeydir.
Bir kadının başka bir kadına açtığı kapı. Bir girişimcinin kendisinden sonra gelen genç kadına verdiği cesaret.
Bir kadının başka bir kadına bakıp, “Ben de yapabilirim” demesi.
Bir kadının başarısını başka bir kadının ihtimali haline getirmek…
Bence KAGİDER’in en kıymetli miraslarından biri tam da bu.
Kendisine hayran bırakmak değil, başkasına cesaret vermek.
Bugün KAGİDER’in önünde yalnızca yeni bir 25 yıl değil, daha zor bir dünya var.
Çünkü değişen yalnızca ekonomi, teknoloji ve çalışma biçimleri değil. Sivil alan da daralıyor.
Farklı olanı tehdit olarak gören, eşitsizlikleri ortadan kaldırmak yerine mevcut düzeni koruyan anlayışlar güçleniyor.
Irkçılık, dışlayıcılık ve çoğunluğun gücünü azınlığın hakkının önüne koyan yaklaşımlar yeniden alan buluyor.
Tam da burada sivil toplumun neden var olduğunu yeniden hatırlamak gerekiyor:
İnsanı anlamak. İnsana el uzatmak. Görünmeyeni görünür kılmak. Eşitsizliklerin karşısında durmak.
Sivil toplum yalnızca mevcut düzenin daha iyi işlemesine yardım etmek için değil, gerektiğinde o düzene soru sormak için de vardır.
KAGİDER’in önündeki yeni dönem bu nedenle yalnızca daha fazla kadın girişimci yaratmakla sınırlı olmamalı.
Kadınların ekonomik bağımsızlığını, karar alma gücünü, teknolojiye ve sermayeye erişimini savunurken daha büyük bir sorunun da parçası olmalı:
Eşit ve özgür bir toplum nasıl mümkün olur?
Belki KAGİDER’in yeni görevi, kendi ekosistemini büyütmek kadar, farklı ekosistemler arasında köprü kurmak.
Kadın hareketini girişimcilikle, girişimciliği teknolojiyle, teknolojiyi eğitimle, eğitimi fırsat eşitliğiyle buluşturmak.
Yirmi beş yıl önce birkaç kadının cesaretiyle başlayan bu hikâyeye bugün geriye dönüp baktığımda, en çok şunu düşünüyorum:
Biz o gün bir kurum kurduğumuzu sanıyorduk.
Meğer bir alan açıyormuşuz.
Şimdi o alanı geleceğe nasıl bırakacağımızın zamanı.
Sürdürülebilirlik, özünü kaybetmeden yeniden yaratabilmek. Geçmişe vefa gösterirken geleceğe borçlanmak.
Çünkü bazı kurumların gerçek başarısı, kendi hikâyelerini ne kadar uzun anlattıklarıyla değil, kendilerinden sonra kaç kişinin kendi hikâyesini yazabildiğiyle ölçülür.
KAGİDER’in önündeki ikinci 25 yıl için üç kelime yeter:
İlham. Değişim. Etki.
İlham, bir ihtimali görünür kılar.
Değişim, o ihtimali gerçeğe dönüştürme cesaretidir.
Etki ise sizden sonra devam eden şeydir.
Bir kadının açtığı kapıdan başka kadınların geçmesidir.
KAGİDER 25 yaşında.
Bir zamanlar girişimciliğin henüz sözlükteki yerini aradığı bir ülkede başlayan bu hikâye, bugün kendi sözünü söyleyecek kadar deneyimli.
Şimdi o sözün yeni üç kelimesi var:
İlham. Değişim. Etki.
Bir fikirle başladı.
Kadınlarla çoğaldı.
Şimdi geleceğe uzanıyor.
