Kalbim her sureti kabul edecek hâle geldi.” Muhyiddin İbnü’l Arabî
Bir kalbin cinsiyeti var mıdır?
Kalp kırıldığında, acı kadın olur mu?
Özlem, erkeğin içinde başka, kadının içinde başka mı yankılanır?
Yoksa gözyaşı, hangi yüzden süzülürse süzülsün aynı tuzu mu taşır?
İnsanlık, yüzyıllardır kadın ile erkeğin farklarını konuşuyor. Bugün buna farklı cinsel kimlikler de eklendi. Her çağ kendi sınırlarını çiziyor; sonra o sınırların dışında kalanları tanımlıyor, tartışıyor, kimi zaman da yargılıyor.
Belki de bütün bu tartışmaların ortasında sormamız gereken soru hâlâ aynı:
İnsan nedir?
Çünkü insanı yalnızca bedeniyle tanımlamaya başladığımız anda, ruhunun sonsuzluğunu unutuyoruz.
Biz, çoğu zaman karşımızdakini olduğu gibi göremiyoruz.
Bir kadına baktığımızda yalnızca bir kadın görmüyoruz; çocukluğumuzun izlerini, annemizi, korkularımızı, arzularımızı da taşıyoruz bakışımıza.
Bir erkeğe baktığımızda da yalnızca onu görmüyoruz; babamızın gölgesini, hayal kırıklıklarımızı, özlemlerimizi iliştiriyoruz yüzüne.
Belki de kadın ile erkek arasındaki birçok çatışma, iki insanın değil; iki geçmişin karşılaşmasıdır.
Carl Gustav Jung, her insanın içinde hem dişil hem eril yönler bulunduğunu söyler. Anima ve animus…
Belki de olgunlaşmak, içimizdeki bu iki sesi susturmak değil, birbirini dinleyebilir hâle getirmektir.
Büyük edebiyat da bize bunu öğretir.
Anna Karenina’yı okurken yalnızca bir kadını okumayız.
Hamlet’i okurken yalnızca bir erkeği…
Onların acısında kendimizi buluruz.
Çünkü iyi edebiyat karakter yaratmaz.
İnsan ruhunun aynasını tutar.
Ve o aynada kadın da görünür, erkek de, kendisini hiçbir kalıba ait hissetmeyen insan da…
Çünkü yalnızlığın cinsiyeti yoktur.
Korkunun cinsiyeti yoktur.
Merhametin de…
Tasavvuf ise bütün bu tartışmaları başka bir ufka taşır.
İbnü’l Arabî’nin “Kalbim her sureti kabul edecek hâle geldi.” sözü, yalnızca hoşgörü çağrısı değildir. Kalbin, hakikati tek bir biçime hapsetmeyecek kadar genişleyebileceğini anlatır.
Kalp, bedenin değil; ruhun evidir.
Ruh ise ne kadın doğar ne erkek.
O, yalnızca hakikati arar.
Bu yüzden tasavvufta aşk, sahip olmak değil; tanımaktır.
Tanımak ise değiştirmeye çalışmadan görebilmektir.
Belki de çağımızın en büyük yoksulluğu bilgi eksikliği değil, dikkat eksikliğidir.
Herkes konuşuyor.
Çok az kişi gerçekten dinliyor.
Herkes tanımlıyor.
Çok az kişi anlamaya çalışıyor.
Oysa medeniyet, herkesin birbirine benzemesiyle kurulmaz.
Medeniyet; birbirine benzemeyen insanların, birbirlerinin insanlığını inkâr etmeden yaşayabilmesiyle kurulur.
Bu, bütün farklılıkları onaylamak ya da herkes gibi düşünmek demek değildir.
Bu, önce karşımızdakinin insan olduğunu unutmamaktır.
Belki de hakiki olgunluk, kendimize benzeyeni sevmek değil; bize benzemeyene de adaletle bakabilmektir.
Sonunda geriye tek bir soru kalıyor:
Kalbin cinsiyeti var mıdır?
Belki de yoktur.
Belki kalbin yalnızca bir yönü vardır.
Kimi korkuya döner.
Kimi öfkeye.
Kimi sevgiye…
Ve insanı kadın ya da erkek oluşu değil, kalbini hangi yöne çevirdiği belirler.
Çünkü hakikat, bedenlerimizin başladığı yerde değil; kalplerimizin genişleyebildiği yerde bizi bekler.
İbnü’l Arabî’nin şu dizeleri ile bitirelim.
“Kalbim her sureti kabul edecek hâle geldi: Ceylanlar için bir otlak, keşişler için bir manastır, putlar için bir mabet, hacılar için Kâbe, Tevrat’ın levhaları ve Kur’an’ın sayfaları… Ben aşkın dinine uyarım; develeri nereye yönelirse, benim dinim ve imanım da oradadır.”
