İKLİM EYLEMİ KENTLERİN TASARIMIYLA BAŞLIYOR
TMMOB Peyzaj Mimarları Odası, Antalya’da düzenlenen COP31’in Mavi ve Yeşil Bölge programlarında 11 etkinlikte yer aldı. Türkiye Pavyonu’nda yoğun katılımla gerçekleşen oturumda iklim değişikliğiyle mücadele, biyolojik çeşitliliğin korunması ve çölleşmenin önlenmesine yönelik hedeflerin peyzaj tasarımıyla nasıl bir araya getirilebileceği tartışıldı. Yeşil Bölge’de ise Oda Genel Başkanı Özay Yerlikaya’nın katıldığı Türkiye Belediyeler Birliği oturumunda belediyelerin sıfır atık uygulamaları ve kapsayıcı yönetişim gündeme geldi.
İklim eylem planlarını hayata geçirmenin en önemli yollarından biri, kentleri karşı karşıya oldukları iklim risklerine göre tasarlamak. Yeni yerleşimlerin nerede kurulacağı, mevcut mahallelerde hangi doğal alanların korunacağı ve kamu yatırımlarında hangi bölgelere öncelik verileceği, kentlerin aşırı sıcaklara, kuraklığa ve şiddetli yağışlara karşı ne kadar hazırlıklı olacağını etkiliyor. TMMOB Peyzaj Mimarları Odası, 17. Dönem Yönetim Kurulu çalışmaları kapsamında hazırladığı COP31 programında peyzaj mimarlığının bu kararlara nasıl katkı sağlayabileceğini gündeme taşıdı.
TÜRKİYE PAVYONU’NDA İKLİM, BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİK VE ARAZİ POLİTİKALARI ELE ALINDI
COP31’in Mavi Bölgesi’nde 17 Kasım’da Türkiye Pavyonu’nda düzenlenen “Eksik Bağlantı Olarak Peyzaj – Rio Sözleşmelerini Tasarım Yoluyla Birleştirmek” başlıklı oturum yoğun katılımla gerçekleşti. Uluslararası Peyzaj Mimarları Federasyonu (IFLA) koordinasyonunda, TMMOB Peyzaj Mimarları Odası ve Amerikan Peyzaj Mimarları Derneği (ASLA) iş birliğiyle düzenlenen oturumda, iklim, biyolojik çeşitlilik ve arazi politikaları arasındaki bağ peyzaj tasarımı üzerinden ele alındı.
Odanın beş etkinlikle yer aldığı Mavi Bölge programında sulak alanların korunması, kültürel mirasın iklim tehditlerine karşı dirençliliği ve kentlerin Avrupa Konseyi Peyzaj Sözleşmesi çerçevesinde yeniden ele alınması da gündeme geldi. 19 Kasım’da gerçekleşen oturumda ise peyzaj mimarlığının afet riski yüksek bölgelerde riskleri azaltmaya ve yerleşimleri daha dirençli hâle getirmeye nasıl katkı sağlayabileceği tartışıldı.
PEYZAJ YAŞAMDIR. ÖNCELİK PEYZAJIN OLMALIDIR
IFLA ve ASLA, COP31 pozisyon belgesinde taraf ülkeleri peyzajı iklim değişikliğine uyum, finansman ve uygulama süreçlerinin merkezine almaya çağırıyor. Belge, bu yaklaşımın ulusal iklim taahhütlerine, uyum planlarına ve kentlerin iklim eylem planlarına yansımasını istiyor.
IFLA Başkanı Carey Duncan, COP31 pozisyon belgesinde “İklim değişikliğine uyum yalnızca müzakere salonlarında belirlenmez. Sokaklarda, nehirlerde, toprakta ve mahallelerde alınan her tasarım kararıyla şekillenir” dedi. COP30’da uyum finansmanını üç katına çıkarma çağrısını hatırlatan Duncan, bu kaynakların iklim risklerine en fazla maruz kalan topluluklara gölge sağlayan, yağmur suyunu tutan ve yaşam alanlarını daha güvenli hâle getiren peyzaj yatırımlarına yönlendirilmesini istedi.
TMMOB Peyzaj Mimarları Odası Genel Başkanı Özay Yerlikaya ise bu yaklaşımın kentlerin imar planlarına ve kamusal alan tasarımına nasıl yansıması gerektiğini anlattı. “Bir kentin iklim eylem planı, o kentin nerede ve nasıl büyüyeceğine ilişkin kararlarla birlikte ele alınmalı. Bugün bir imar planında hangi alanı yapılaşmaya açtığımız, hangi doğal alanı koruduğumuz ya da bir mahallede kamusal alanları nasıl tasarladığımız, yıllar sonra karşılaşacağımız riskleri etkiliyor. Peyzaj mimarlığı bu kararların başından itibaren sürece dâhil olduğunda, kentin doğal sistemlerini koruyacak ve insanların günlük yaşamını iyileştirecek çözümler geliştirebiliyoruz.”
YEŞİL BÖLGE’DE BELEDİYELERİN SIFIR ATIK UYGULAMALARI GÜNDEME GELDİ
Türkiye Belediyeler Birliği’nin (TBB) 17 Kasım’da Yeşil Bölge’de düzenlediği “Sıfır Atık ve Belediyeler – Yerel Uygulamalar ve Kapsayıcı Yönetişim” başlıklı oturum da yoğun katılımla gerçekleşti. Özay Yerlikaya’nın katıldığı oturumda belediyelerin sıfır atık uygulamaları ve yerel paydaşların bu süreçlere katılımı ele alındı.
Odanın altı etkinlikle yer aldığı Yeşil Bölge programında, iklim uyum projelerinin uluslararası iş birlikleriyle nasıl desteklenebileceği ve belediyelerin akademi ve meslek odalarıyla çevresel teknolojiler konusunda nasıl çalışabileceği de gündeme geldi. Odanın IFLA ile 18 Kasım’da düzenlediği “Bir İklim Altyapısı Olarak Peyzaj – Küresel Taahhütlerden Yerel Eyleme” oturumunda, iklim taahhütlerinin yerel planlara ve uygulamalara nasıl yansıyabileceği tartışıldı. Aynı gün iklim risklerine yönelik yapay zekâ destekli öğrenme laboratuvarı gerçekleştirildi ve ayrı bir oturumda değişen iklim koşullarının Antalya’nın peyzajı üzerindeki etkileri ele alındı.
Yerlikaya, yerel yönetimlerin yatırım kararlarına ilişkin “Bir belediye iklim uyumu için yatırım yaparken öncelikle hangi mahallenin hangi riskle karşı karşıya olduğunu belirlemeli. Projenin uygulama ve bakım bütçesiyle birlikte başarısının nasıl ölçüleceği de baştan planlanmalı. Yerel yönetimler, akademi ve meslek odaları birlikte çalıştığında, kentlerin ihtiyacına karşılık veren ve etkisi izlenebilen projeler geliştirmek mümkün” dedi.
IFLA’NIN COP31’DEN ALTI BEKLENTİSİ
IFLA, COP31 pozisyon belgesinin “Antalya İçin Eylem Çağrımız” bölümünde taraf ülkelere altı adım öneriyor.
- Peyzajın iklim uyum altyapısı olarak tanınması. Peyzaj planlaması, tasarımı ve yönetimine ulusal iklim taahhütlerinde, uyum planlarında ve kentlerin iklim eylem planlarında yer verilmesi.
- Mevcut mahallelerin doğayla bütünleşerek adil biçimde dönüşmesi. İklim risklerine en fazla maruz kalan mahallelere öncelik verilmesi ve projelerin, mahalle sakinlerinin yerinden edilmesini önleyecek biçimde onlarla birlikte tasarlanması.
- Uyum finansmanının peyzaj projelerine yönlendirilmesi. Yerel yönetimlerin finansmana erişiminin güçlendirilmesi ve proje hazırlığına kaynak ayrılması.
- Uyum planlamasında iş birliğinin güçlendirilmesi. Peyzaj mimarlarının planlama süreçlerine katılması, yerli halkların ve yerel toplulukların geleneksel ekolojik bilgisinin karar süreçlerine yansıması.
- Uygulama sonuçlarının ölçülmesi ve izlenmesi. Projelerin etkisinin yüzey sıcaklığı, ağaç örtüsü, yönetilen yağmur suyu hacmi ve biyolojik çeşitlilik gibi göstergelerle takip edilmesi.
- İklim, biyolojik çeşitlilik ve arazi politikalarının birlikte ele alınması. Rio Sözleşmeleri’ni tamamlayacak bir Uluslararası Peyzaj Sözleşmesi için taraflar arasında görüşmelerin başlatılması.













