MindStation’ın 29 ilde 1.000 kişiyle gerçekleştirdiği araştırma, tüketicinin rafta hem fiyatı hem ürün içeriğini detaylıca incelediğini ortaya koyuyor. Sağlıklı ürün arayışı, cazip kampanyalar ve sosyal medyada keşfedilen ürünler alışveriş kararlarını şekillendirirken; mağaza deneyimi ve geri dönüşüm uygulamaları markalar ve marketler için fırsat alanları sunuyor.
Tüketici, market rafında ürün seçerken ambalajdaki içerik bilgilerini de fiyat etiketini de değerlendiriyor. Ekonomik koşulların bütçe yönetimini önemli kıldığı bir ortamda, ödediği paranın karşılığını sorguluyor; alışveriş yaptığı marketi ve alıştığı ürün markalarını alternatiflerle karşılaştırıyor. MindStation’ın “Zincir Market Alışveriş Alışkanlıkları – 2026” araştırması, bu kararların arkasındaki beklentilere ışık tutuyor.
Market müşterilerini anlamak ve markalar için gelişim alanlarını belirlemek amacıyla hazırlanan rapor; içerik okuma alışkanlıklarından fiyat değerlendirmesine, marka sadakatinden sosyal medyanın etkisine ve mağaza deneyimine kadar alışveriş davranışlarını ele alıyor.
Sağlık da cüzdan da tüketicinin odağında: Tüketici üründe hem içeriği hem birim fiyatı inceliyor
Sağlıklı yaşama yönelik ilgi, market rafındaki seçimlerde de karşılık buluyor. Gıda alışverişinde katılımcıların %83’ü sağlık ve besleyicilik kriterlerine çok veya kısmen dikkat ettiğini belirtiyor. Bu ilgi, ambalajın arkasındaki içerik bilgilerini, kalori, şeker ve protein gibi değerleri incelemekten “şekersiz” veya “yüksek proteinli” ifadeleri taşıyan ürünlere öncelik vermeye kadar farklı biçimlerde kendini gösteriyor.
Tüketicinin dikkatli değerlendirmesi fiyat etiketinde de karşılık buluyor. Çoklu paketlerde katılımcıların %29’u adet başına düşen fiyatı kendisi hesaplıyor, %25’i etiketteki birim fiyata bakıyor. Marketler ve markalar açısından ürün içeriğini ve çoklu paketlerin sunduğu fiyat avantajını açık, anlaşılır biçimde göstermek önem taşıyor.
Gezgin müşteriler : Her beş müşteriden biri marketini değiştirmiş
Araştırmaya katılanların %19’u son bir yılda en sık ve yoğun alışveriş yaptığı marketi değiştirdiğini söylüyor. %75’i ise marketin isminden çok sattığı ürünlere ve sunduğu fiyatlara önem verdiğini belirtiyor. Bu “gezgin” alışverişçi profili, marketler için yeni müşteri kazanma fırsatının yanında mevcut müşteriyi elde tutmanın önemini de ortaya koyuyor.
Esneklik, ürün markası tercihlerinde de görülüyor. Katılımcıların %61’i genellikle aynı markayı aldığını, ancak rakip bir marka büyük indirime girerse onu deneyeceğini ifade ediyor. Sürekli tükettiği ve çok sevdiği bir ürüne %25 zam gelmesi durumunda, daha ucuz olan başka bir bilindik markaya geçeceğini söyleyenlerin oranı %54. Bulgular, markaların tüketiciyle kurduğu bağı fiyat ve kampanya kararlarıyla birlikte değerlendirmesi gerektiğine işaret ediyor.
Aktüelin gücü : Sosyal medyada keşfedilen ürün rafta aranıyor
Sosyal medya, market alışverişinde ürün keşfinin önemli bir parçası. Katılımcıların %26’sı, sosyal medyada gördüğü yeni bir içerik veya trend sonrasında markete gidip ilgili ürünü aradığını belirtiyor. %48’i ise merak ettiğini, ancak satın almadan önce ürünün özelliklerine ve fiyatına baktığını söylüyor.
Marketlerin indirim ve kampanyalarını kendi sosyal medya hesaplarında gördüğünü belirtenlerin oranı da %51. Bu tablo, markalar ve marketler için sosyal medyada oluşan ilgiyi raftaki bulunurluk, anlaşılır ürün bilgisi ve fiyat teklifiyle tamamlamanın önemini gösteriyor.
Güven rafın önünde : Market tercihinde güven ve kalite güçlü bir yere sahip
En sık alışveriş yapılan marketin tercih nedenleri arasında eve yakınlık %60, uygun fiyat %55 ile birlikte öne çıkıyor. Güvenilirlik %47, ürün kalitesi %45 ve marka çeşitliliği %44 oranında belirtiliyor.
Mağaza deneyiminde ise temizlik ve hijyen eksiklikleri, buzdolaplarının gerektiği gibi çalışmaması, sebze-meyve reyonunun zayıf olması ve samimi ya da gerçekçi bulunmayan indirim ve kampanyalar, tüketicileri en çok rahatsız eden konular arasında yer alıyor.
Marketlerin gelişim alanları arasında ferah ve iyi havalandırılan mağazalar, yardımsever personel, dolu raflar ve ürün çeşitliliği de bulunuyor. Tüketiciyi mağazaya çeken teklifin, alışveriş boyunca yaşanan deneyimle desteklenmesi gerekiyor.
Raftaki her bir ürün bir marka : Market markalı ürünlerde de fiyat kadar güven de önemli
Araştırmaya katılanların %93’ü market markalı ürünleri tercih ettiğini belirtiyor. Bu ürünleri tercih edenlerin %47’si, market markalı ürünleri tercih etmeyeceği herhangi bir kategori bulunmadığını, her kategoriden satın alım yapabileceğini söylüyor. Bu tablo, marketlerin kendi markalarının farklı farklı kategorilerde tüketicinin alışveriş seçenekleri arasında güçlü bir yer bulduğunu gösteriyor.
Market markalı ürünlerde fiyat-performansa verilen önem beş üzerinden 4,56, güvenilirliğe verilen önem 4,55, kaliteye verilen önem ise 4,48 puan. Market markalı ürünleri tercih edenlerin %68’inin ürünün asıl üreticisine bakması da uygun fiyat arayışına üreticiye duyulan güvenin eşlik ettiğini ortaya koyuyor.
Sorumluluk gündemde : Geri dönüşüm, market tercihine katkı sağlayabilecek bir hizmet
Ambalaj iade makineleri de marketler için dikkat çekici bir fırsat alanı. DOA’yı bilen veya bu makineleri gören katılımcıların %97’si, makineleri indirim marketlerinde de görmek istiyor. Aynı grubun %83’ü, bir indirim marketinde ambalaj iade makinesi bulunmasının o marketten daha fazla alışveriş yapmasını teşvik edeceğini belirtiyor.
Bu beklenti, tüketicinin geri dönüşüme katılımını kolaylaştıran uygulamaların market deneyiminin bir parçası olabileceğine işaret ediyor.
Tüketici market çalışanı ile empati halinde : İyi hizmetin arkasında iyi koşullarda çalışanlar olduğunu görüyor
Araştırmada katılımcılara, bir zincir marketin yöneticisi olsalar fiyatlar dışında neleri değiştirecekleri de soruldu. Yanıtlarda temizlik ve reyon düzeninin yanında çalışan sayısı, iş yükü ve çalışma koşulları da gündeme geliyor. Tüketiciler güler yüzlü ve ilgili hizmet beklerken, bu beklentinin karşılanmasında çalışanların koşullarına da dikkat çekiyor.
Bir katılımcının “Ben çalışanlarımı memnun ederdim ilk önce. Çünkü onlar memnun olursa müşteriyi de memnun eder” sözleri, çalışan deneyimiyle müşteri deneyimi arasındaki ilişkiyi en basit hali ile tüketicinin gözünden özetliyor.
MindStation Kurucusu Cüneyt Değer, araştırmayı şöyle değerlendiriyor:
“Perakendede rekabetin dinamikleri değişiyor. Tüketici, uygun fiyatın yanında güven ve iyi bir alışveriş deneyimi bekliyor. Veri ve teknolojiyi tüketiciyi daha iyi anlamak ve deneyimini geliştirmek için etkin biçimde kullanan markaların rekabette öne çıkacağı bir döneme giriyoruz.”
