COP31 öncesinde EkoFilm Sürdürülebilir Yapım Platformu tarafından British Council desteğiyle yürütülen proje kapsamında, Climate Spring, HBO Max Türkiye ve Yuvam Dünya Derneği iş birliğinde düzenlenen İklim Hikaye Anlatıcılığı Atölyesi, sinema, dijital yayın platformları ve ana akım televizyon için içerik üreten 15 senarist, yönetmen ve yapımcıyı İstanbul’da buluşturdu. Atölyede bilimsel gerçeklerin güçlü karakterlere, özgün çatışmalara ve izleyicilerle buluşacak yeni hikayelere nasıl ilham verebileceği ele alındı.
Bir şehirde yağmur yağdığında neden bazı mahalleler sular altında kalırken diğerleri etkilenmiyor? Aynı suya ihtiyaç duyan insanların çıkarları çatıştığında ne oluyor? Bir felaketin ardından hayatını yeniden kurmaya çalışan insanların hikâyesi nasıl anlatılır?
4 Kasım’da POSTANE’de gerçekleşen atölye, iklim krizine ilişkin bilimsel gerçekleri senaryo yazımının yaratıcı olanaklarıyla buluşturdu. Etkinlik, EkoFilm Platformu’ndan Ekin Gündüz Özdemirci, Yuvam Dünya Derneği’nden Banu Binbaşaran Tüysüzoğlu ve Ebru Biter ile HBO Max Türkiye sözcüsü Deniz Şaşmaz Oflaz’ın açılış konuşmalarıyla başladı.
“Sürdürülebilirlik yalnızca kameranın arkasında kalmamalı.”
EkoFilm Sürdürülebilir Yapım Platformu Kurucusu Dr. Ekin Özdemirci, sürdürülebilir içerik üretiminin önemini vurguladı:
“Sinema ve televizyon sektörünün çevresel etkisini azaltmak için yapım süreçlerini dönüştürmek çok önemli. Ama sürdürülebilirliği yalnızca setlerle sınırlı düşünmemeliyiz. Kameranın önünde anlattığımız hikayeler de bu dönüşümün bir parçası olabilir. Amacımız her hikayeyi iklim krizi hakkında anlatmak değil; değişen dünyanın gerçeklerini hikayelerimizin dışında bırakmamak. EkoFilm Platformu olarak sürdürülebilir yapım anlayışını, içerik üretiminin yaratıcı gücüyle birlikte ele alıyoruz. Sürdürülebilir yapım ve içerik üretimi rehberlerimizle, film ve medya sektöründe doğal çevreye, insana ve topluma duyarlı üretim süreçleri için yol gösteriyoruz.”
“Yerel olan küreseldir.”
HBO Max Türkiye Sözcüsü Deniz Şaşmaz Oflaz ise yaratıcı endüstrilerdeki yeni hikaye arayışına dikkat çekti:
“HBO Max olarak, hikâye anlatıcılığının dönüştürücü gücüne ve iklim değişikliğinin gerçekleriyle düşünceli bir şekilde etkileşim kuran yaratıcı bir kültürü desteklemeye inanıyoruz. Hikâye anlatıcılığı aynı zamanda insanların dünyayı nasıl gördüğünü, anladığını ve onunla nasıl bağ kurduğunu da şekillendirir. Hikâyeler farkındalık yaratma, empati oluşturma ve nihayetinde anlamlı bir değişime katkıda bulunma gücüne sahiptir. Bizim sektörümüzde yeni hikâyeler arayışı asla sona ermez. Son yıllarda dünyanın dört bir yanında giderek daha fazla eko-drama ve iklim hikâyesinin ortaya çıktığını görüyoruz. Dahası, yeni hikâyeler bulmak için uzağa bakmamıza gerek yok. Yerel olan küreseldir. Kendi coğrafyamızda, kendi insanımızın deneyimlerinde, dünyanın dört bir yanındaki izleyicilerin kendilerinden bir şeyler bulabileceği hikâyeler var. Önemli olan bu hikâyeleri keşfetmek ve onları doğru şekilde anlatmaktır.”
“Hikayeler değişirse, dünyaya bakışımız da değişir.”
Yuvam Dünya Derneği’nden Eğitim Direktörü Banu Binbaşaran Tüysüzoğlu, iklim mesajlarını ekranlara taşımanın önemini şöyle anlattı:
“Türkiye, hikayelerini dünyanın dört bir yanına ulaştıran çok güçlü bir yaratıcı endüstriye sahip. Bu gücün iklim kriziyle mücadelede önemli bir sorumluluk ve fırsat taşıdığına inanıyoruz. Yuvam Dünya olarak uzun zamandır sanatçılar, senaristler ve yapımcılarla birlikte çalışıyor; iklim mesajlarını karakterlerin hayatlarına, gündelik diyaloglara ve izleyicilerin bağ kurduğu hikayelere taşımayı önemsiyoruz. Müzikten sinemaya, televizyondan dijital içeriklere uzanan çalışmalarımızın temelinde aynı düşünce var: İnsanlar bazen bir bilimsel veriyi unutabilir ama kendilerini buldukları bir hikayeyi kolay kolay unutmazlar. Biz de iklim krizini yalnızca anlatmak değil, insanların hayatıyla ilişkilendirmek istiyoruz. Çünkü hikayeler değişirse, dünyaya bakışımız da değişir.”
Ekran anlatılarında iklim hikâyeleri
Atölyede EkoFilm Sürdürülebilir Yapım Platformu kurucu ortağı Nurten Bayraktar ise Sürdürülebilir İçerik Üretimi Rehberi’ni tanıtarak iklim krizinin ekran anlatılarında nasıl yer bulabileceğini ve iklim tasvirlerinin güçlü hikayelerle nasıl bütünleşebileceğini örnekler üzerinden katılımcılarla paylaştı.
Sunum kapsamında Türkiye’den bağımsız sinema, televizyon dizileri ve dijital platform yapımlarından seçilen örnekler ele alınarak iklim krizinin farklı türlerde ve anlatı biçimlerinde nasıl temsil edilebileceği değerlendirildi. İklim temasının yalnızca doğrudan çevre sorunlarını konu alan hikâyelerle sınırlı olmadığı, karakterlerin dünyaları, hikâyelerin geçtiği mekânlar, toplumsal ilişkiler ve gündelik yaşam pratikleri aracılığıyla da anlatının doğal bir parçası hâline gelebileceği vurgulandı.
Bir sel felaketinden kaç farklı hikaye çıkar?
Atölyenin bilimsel bölümünde, Yuvam Dünya Derneği Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Gülşen Aytaç’ın çalışmaları üzerinden 11 Ağustos 2021’de yaşanan Kastamonu Bozkurt sel felaketi incelendi.
65 kişinin yaşamını yitirdiği, yaklaşık 2.472 kişinin tahliye edildiği felaketin boyutlarında aşırı yağışın yanı sıra topoğrafyanın, dere yataklarına yapılan müdahalelerin ve yerleşim kararlarının da rol oynadığı aktarıldı.
Bu gerçek olay üzerinden katılımcılar, bir felaketin ardından evine dönmeye çalışan insanların, yaşamını yeniden kuran ailelerin ve farklı çıkarların karşı karşıya geldiği karakterlerin hikayelerini tartıştı. Aytaç’ın İstanbul’un kaybolan derelerine ilişkin çalışmaları ise kent hafızasının, geçmişte verilen kararların ve doğayla değişen ilişkimizin nasıl yeni anlatılara dönüşebileceğini gösterdi.
“Çakışmanın olduğu yerde çatışma doğar.”
Climate Spring’in Türkiye’den başarılı bir iklim hikaye anlatıcılığı örneği olarak seçtiği Magarsus dizisi de atölyede incelendi.
Dizinin senaristi ve yönetmeni Yunus Ozan Korkut, “İhtiyaçlarda çakışmanın olduğu yerde çatışma doğar” diyerek hikayenin çıkış noktasını şöyle anlattı:
“Hikayede üreten çiftçi, ürünü alan tedarikçi, bölgeye yatırım yapan madenci var. Her birinin ortak noktası su. Bir madencinin suya ihtiyacı var. Bir çiftçinin suya ihtiyacı var. Bir tedarikçinin suya ihtiyacı var. Herkes aynı kaynağa ihtiyaç duyuyor. Ama su herkese yetmeyebilir. İşte hikaye burada başlıyor.”
Bu örnek, iklim krizinin hikayeye sonradan eklenen bir mesaj değil, karakterlerin ilişkilerini, kararlarını ve çatışmalarını şekillendiren güçlü bir dramatik unsur olabileceğini ortaya koydu.
İklim krizini anlatmak için dünyanın sonunu anlatmak gerekmiyor
Uluslararası iklim hikaye anlatıcılığı kuruluşu Climate Spring’den Doğan Koçer’in yürütücülüğünde gerçekleştirilen yaratıcı çalışmalarda ise katılımcılar, bilimsel verilerden ve gerçek olaylardan hareketle dramadan komediye, gerilimden aile hikayelerine uzanan farklı senaryo fikirleri geliştirdi.
COP31 öncesinde bilim ile yaratıcı endüstrileri bir araya getiren atölye, iklim krizinin yalnızca felaket anlatılarıyla değil, değişen dünyanın içinde yaşamaya ve geleceğini kurmaya devam eden insanların hikayeleriyle de anlatılabileceğini gösterdi.













