İBB, Dolmabahçe ve Çırağan caddelerindeki tarihi çınarları tehdit eden ve dünyada tedavisi bulunmayan Çınar Kanseri’ne karşı bilimsel mücadelesini sürdürüyor. İlk tespiti 2009’da, ilk uygulamaları ise 2012’de dönemin İBB yönetimi tarafından başlatılan bilimsel süreç, bugün de aynı esaslarla izlenmeye devam ediyor.
Çalışmalar kapsamında canlı ağaçlara müdahale edilmezken; tepe yükünü hafifletmek amacıyla yalnızca kurumuş ağaçlara yönelik yürütülen budama işlemleri Haziran ve Temmuz 2025’te gerçekleştirildi. Hastalığın sağlıklı ağaçlara yayılmasını önlemek, araç ve yaya güvenliğini sağlamak amacıyla mevzuata uygun hareket eden İBB Park ve Bahçeler Daire Başkanlığı, kentin yeşil mirasını koruma kararlılığını sürdürüyor.
İstanbul’un simgesi olan Dolmabahçe ve Çırağan caddelerindeki tarihi çınarlar, küresel ölçekte tedavisi bulunmayan çınar kanseri hastalığına karşı uzman akademisyenler ve yetkili kurumların onayları doğrultusunda koruma altına alınıyor. İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) ekipleri, canlı ağaçlara hiçbir müdahalede bulunmadan yalnızca dikili-kuru durumdaki ağaçların tepe yükünü hafifleterek güvenlik önlemlerini tamamlıyor. Yürütülen kapsamlı eylem planı çerçevesinde, kurumuş ağaçların yerine hastalığa dayanıklı yeni ve sağlıklı yetişkin ağaçlar dikilerek caddelerin tarihi ve ekolojik dokusu kesintisiz şekilde yaşatılmaya devam edecek.
BİLİMSEL MÜCADELE
İBB Avrupa Yakası Park ve Bahçeler Müdürlüğü Bitki Sağlığı Şefi Hale Günkut (Ziraat Mühendisi, Bitki Korumacı), Dolmabahçe ve Çırağan caddelerindeki çınar ağaçlarının durumu ve yürütülen teknik süreç hakkında detaylı açıklamalarda bulundu.
Dolmabahçe Caddesi’ndeki mevcut çınarlarda uzun yıllardır görülen hastalığın küresel bir sorun olduğuna dikkat çeken Hale Günkut, “Buradaki mevcut çınarlarımızda maalesef bir mantar hastalığı var. Bu, Çınar Dal Kanseri hastalığı. Bu hastalık 1920’lerde ilk Amerika’da görülmüş, daha sonra Avrupa’nın birçok sahil şehrinde ve maalesef İstanbul’da da yayılım yapmıştır. Cadde üzerindeki ağaçların normal, rutin kimyasal mücadelesi, ilaçlamaları ve bitki beslemeleri birimimiz tarafından yapılmaktadır… Ancak bu hastalığın maalesef henüz dünyada kimyasal hiçbir mücadelesi olmadığı için bulaş olan ağaçlar en fazla 5 yıl yaşamını sürdürebilmektedir. Ağaçlar daha sonrasında ölmektedir” ifadelerini kullandı.
“YARALAR VE KÖK TEMASI YOLUYLA İLERLİYOR”
Hastalığın ağaçlar arasındaki yayılım mekanizmasını ve belirtilerini aktaran Günkut, kuruyan ağaçların alandan kaldırılmasının zorunluluğunu şu sözlerle açıkladı:
“Hastalık ağaçtaki yaralardan bulaşıyor; bu yaraları kuşlar veya böcekler açabiliyor. Ayrıca yukarından görmediğimiz ama aşağıda gerçekleşen kök temasıyla, kök kaynaşması yoluyla yayılıyor. Dışarıdan baktığımızda sürgünlerde kuruma ve yapraklarda büyüyememe görüyoruz. Enfekte olmuş bir ağaç en fazla 5 yıl sonra maalesef ölüyor. Bu çok hırçın bir mantar ve kesinlikle hiçbir tedavisi yok. Fransa ve İtalya’da bu hastalığın sürecini takip etmek için özel kanunlar çıkarılmış, birçok ülkede sıralı ölümlerde hastalıklı ağaçlar tamamen kaldırılmıştır. Raporlar doğrultusunda hastalığı ortadan kaldırmanın en etkili yolu bu ağaçları alandan uzaklaştırmaktır.”
“CANLI AĞAÇLARA KESİNLİKLE MÜDAHALE EDİLMEDİ”
Cadde üzerindeki canlı ağaçlara dokunulmadığının ve yapılan işlemlerin tamamen güvenlik ile izinler çerçevesinde yürütüldüğünün altını çizen Günkut, “İstanbul’da bu caddede ve birçok noktada insan popülasyonu ve araç trafiğinin çok yoğun olmasından dolayı tamamen kuruyanlara müdahale etmek şart. Çünkü fırtınada devrilme riski çok fazla. Ancak kesinlikle ve kesinlikle biz bu caddede son 2 yılda canlılığını koruyan hiçbir ağaca müdahale etmedik. Sadece tamamen kuru ve riskli olan ağaçlara, ilgili kurum izinleriyle müdahale ettik” diye konuştu.
CAN VE MAL GÜVENLİĞİ İÇİN TEPE YÜKÜ HAFİFLETİLDİ
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’nün 28 Temmuz 2025 tarihli kararları doğrultusunda; yoğun yaya ve araç trafiğinin bulunduğu caddelerde dal düşmesi ile devrilme riskine karşı önlem alındı. Uzman ekiplerce yürütülen çalışmalarda Çırağan Caddesi’nde 69, Dolmabahçe Caddesi’nde ise 15 dikili-kuru ağacın tepe odun yükü azaltıldı.
5 ADIMDA BİLİMSEL VE HİJYENİK MÜDAHALE
Saha işlemleri beş aşamalı teknik prosedürle tamamlandı. Riskli ağaçlar tespit edilerek işaretlendi, derin budama ile tepe yükü hafifletildi. Hastalığın yayılmasını önlemek amacıyla kesim yüzeyleri macunlandı, kullanılan ekipmanlar dezenfekte edildi ve alan kapsayıcı ilaçlamadan geçirildi.
2026 SONUNA KADAR KAPSAMLI YENİLEME
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Orman Fakültesi’nin hazırladığı “Kapsamlı Eylem Planı” çerçevesinde, kurumuş ağaçların yerine kentin ekolojik koşullarına uygun ve çınar kanserine dirençli 10-15 yaş aralığında yetişkin ağaçlar (Ihlamur, Çitlembik, Dişbudak) dikilecek.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü ile yürütülen yasal süreçlerin ardından 28.07.2025 tarihli resmi izinler alındı. Bu kapsamda, tedavisi bulunmayan Yayılıcı Çınar Kanseri nedeniyle dikili-kuru durumdaki ağaçlara yönelik mevzuata uygun yenileme ve dönüşüm çalışmalarının 2026 yılı sonuna kadar tamamlanması hedefleniyor.
