Tolstoy, Anna Karenina‘nın o meşhur cümlesiyle başlar: “Mutlu aileler birbirine benzer; mutsuz her aile kendine özgü bir biçimde mutsuzdur.” Ben de uzun süre eğitim eşitsizliğinin tam bu ikinci türden olduğunu düşündüm — her çocuğun yoksunluğunun kendine özgü, sessiz ve görünmez bir acı olduğunu. Bir çocuğun Midyat’ta ya da Ağrı’da, Bozova’da ya da Kars’ta yaşamanın ne anlama geldiğini, fırsat denen o soyut kelimenin onun önünde nasıl bir duvar örgüsüne dönüştüğünü.
Sonra Elif’i gördüm.
Elif Görgülü bir avukat. Yani mesleki refleksleri adaleti aramak, boşlukları tespit etmek, söylenilmeyeni dile getirmek üzerine kurulu. Ama o bir gün adaletsizliği mahkeme koridorlarının dışında, bir köy okulunun toprak bahçesinde buldu. Ve geri dönmedi.
2020 yılında bir iyilik hareketi olarak başlayan, 2022’de dernek çatısı altında büyüyen Geleceğe Adımlar, bugün Mardin’den Ağrı’ya, Hatay’dan Şanlıurfa’ya, on sekiz saha çalışmasıyla iki binden fazla çocuğa ulaşmış bir gönüllü hareketi. Ve bu yıl 28. adımını Amerika Birleşik Devletleri’nde attı. Bir Türk köy okulunda başlayan şey, okyanus ötesine taştı.
Chimamanda Ngozi Adichie, “Tek bir hikâyenin tehlikesi”nden söz eder. Bir çocuğa yalnızca yoksulluk hikayesi anlatılırsa, o çocuk kendini yalnızca o hikâyenin içinde görür. Geleceğe Adımlar tam da buna itiraz ediyor. Beş gün süren programlarda çocuklara duygusal zekâ, empati, şiddetsiz iletişim, stresle başa çıkma ve problem çözme becerileri öğretilirken aslında şu söyleniyor: Senin bir hikayene sahip olma hakkın var. Ve o hikâyeyi sen yazacaksın.
Elif, bunu tek başına yapmıyor. Psikoloji ve eğitim alanlarından gönüllüler, farklı disiplinlerden genç profesyoneller bu çatı altında bir araya geliyor. Ama bir derneğin ruhu kurucusunun ruhundan beslenir. Ve Elif’in ruhu yorulmak bilmeyen, hesap sormayı bilen, ama hesabı önce kendinden soran türden.
Ben bu yazıyı yazarken bu yıl gerçekleştirilen resim yarışmasını düşünüyorum.
Geleceğe Adımlar “gelecekte çocuk olmak “adlı bir resim yarışması yarışma düzenledi. Ben de jüri üyesiyim. Çocuklar resim yaptı — kimi ılıkları yanan apartmanlar; kimi robotlar çizdi, kimi bir ağaç, kimi gökyüzünü o kendine has çocuksu özgürlükle tüm sayfaya yaydı.
Bir çocuğun hayal dünyasına konuk olmak başka bir şeydir. Orada zaman farklı akar, anlam farklı kurulur. Ben o resimlere bakarken çocukların geleceği nasıl gördüğünü değil, geleceği görebildiklerini hissettim. Hayal kuruyorlardı — özgürce, korkusuzca, renklice. Bu, her şeyden önce bir güvenlik işaretiydi. Birinin onlara “hayal edebilirsin” dediğinin kanıtı.
Flaubert, Duygusal Eğitim’inde bir kuşağın büyüme acısını anlatır. Ama asıl trajedi büyüyememektir — fırsatı olmadan, görmeden, dokunulmadan büyüyememek.
Elif, bu trajediye razı olmadı. Bir avukat titizliğiyle planladı, bir aktivist kararlılığıyla yürüdü, bir dost sıcaklığıyla sarıldı — hem çocuklara hem de o çocuklara inanan herkese.
Ben ona inanıyorum.
Ve o resimlerdeki renklere de.
Bu satırları yazarken takvim yaprakları bir bayramın eşiğine gelip dayanmış. Bayramlar bana hep şunu düşündürür: Sevinç, ancak paylaşıldığında bayram olur. Elif ve Geleceğe Adımlar’ın gönüllüleri tam da bunu yapıyor — sevinci, fırsatı, umudu bölüşüyor. Ellerindekini çoğaltmak için yola çıkıyor.
Tüm çocuklara, tüm öğretmenlere, tüm gönüllülere — ve bu yolda yorulmadan adım atan Elif’e -nice bayramlar.
Umarım her bayram, biraz daha eşit bir dünyada karşılar bizi.
