10 Ocak’ta Almanya’da başlayan boykot, 31 Ocak’ta Avrupa geneline yayılmaya hazırlanıyor. Tüketiciler adil fiyat isterken, esnaf maliyet baskısına dikkat çekiyor.
Avrupa’da yaşayan Türk toplumu için Türk marketleri, uzun yıllar boyunca hem günlük alışverişin yapıldığı hem de memleket kokusu ve tanıdık bir selam taşıyan kültürel bağların sürdürüldüğü mekanlar olarak görüldü. Son dönemde raflara yansıyan fiyat artışları ise bu algının tartışılmasına yol açtı. Almanya’nın birçok kentinde tüketiciler, yüksek fiyatlara yönelik tepkilerini örgütlü bir eyleme dönüştürerek 10 Ocak’ta Türk market zincirlerinden alışveriş yapmayarak geniş çaplı bir boykot gerçekleştirdi. Boykot günü birçok şehirde Türk marketlerinde belirgin müşteri azalması yaşanırken, sosyal medyada yüzlerce “Adil fiyat istiyoruz” çağrısında bulunulup, “Bu fiyat politikası değişene kadar tepkimiz sürecek” denildi.
Sosyal medya üzerinden yayılan çağrılarla kısa sürede organize olan bu eylemin temel gerekçesi, fiyatların yerel marketlere kıyasla “makul seviyelerin üzerinde” olduğu yönündeki yaygın kanaat oldu.
Almanya’da başlayan bu tepki, 31 Ocak’ta Avrupa geneline yayılması planlanan yeni bir protestonun da önünü açtı. Peki, ne oldu da uzun yıllardır “bizim esnafımız” olarak görülen bu marketler boykotun merkezine yerleşti?
NEDEN TEPKİ VAR? FİYAT ALGISI VE TÜKETİCİ RAHATSIZLIĞI
Avrupalı Türkler uzun süre Türkiye’den gelen ürünlerin lojistik maliyetlerini ve küçük ölçekli işletmelerin zorluklarını anlayışla karşıladı. Ancak son dönemde özellikle temel gıda, et ve sebze ürünlerinde oluşan fiyat farkları bu anlayışı zedeledi. Tüketiciler, diğer etnik marketlerde veya Almanya’daki zincir marketlerde 1-2 Euro’ya satılan bazı ürünlerin, hemen yan sokaktaki Türk marketlerinde 4-5 Euro’ya sunulmasını tepkiyle karşılıyor. Bu tablo, özellikle dar gelirli gurbetçiler arasında “gurbetçinin gurbetçiyi sömürdüğü” yönündeki algının giderek güçlenmesine yol açtı. Buna karşın tepkiler, yalnızca Türk marketi sahiplerini hedef alarak suçlamak yerine daha çok adil ve şeffaf fiyatlandırma talebi etrafında şekilleniyor. Boykot çağrısını yapan tüketiciler, amaçlarının işletmelere zarar vermek değil, piyasa koşullarıyla uyumlu ve makul fiyat uygulamalarının hayata geçirilmesini sağlamak olduğunu vurguluyor.
31 OCAK AVRUPA GENELİ EYLEM ÇAĞRISI
10 Ocak’taki ilk boykotun ardından, farklı ülkelerdeki gruplar 31 Ocak 2026 Cumartesi günü için daha geniş kapsamlı bir boykot çağrısı duyurdu. WhatsApp grupları ve sosyal ağlar üzerinden yayılan mesajlarda tüketiciler, Türk marketlerinden alışveriş yapmayarak “adil fiyat istiyoruz” mesajını ortak bir platformda vermeyi hedefliyorlar. Bu çağrının Hollanda, Fransa, Belçika, Avusturya ve diğer ülkelerdeki gurbetçi topluluklarda da yankı bulduğu belirtiliyor. Organizatörler eylemin amacını “Adil fiyat yoksa alışveriş de yok” şeklinde özetliyor. Bu slogan sosyal medyada olduğu kadar çeşitli WhatsApp gruplarında da aktif şekilde paylaşılarak 31 Ocak’ta ortak bir dayanışma günü hedefleniyor.
FİYAT KARŞILAŞTIRMALI VİDEOLAR
Boykotu organize eden gruplar, etkiyi artırmak için çeşitli görsel materyaller ve karşılaştırmalı videolar paylaşıyor. Bu paylaşımlarda bir Türk marketindeki zeytin veya peynir fiyatıyla, Lidl veya Aldi gibi marketlerdeki benzer ürünlerin fiyatlarını yan yana koyarak “Aynı ürün, neden bizde iki katı?” diye soruyorlar. Üzerinde kırmızı çarpı işareti bulunan alışveriş arabası görselleri ve “31 Ocak – Türk Marketine Gitmiyoruz” yazılı afişler de hızla yayılıyor. Ayrıca alışveriş sonrası alınan fişler üzerinden yapılan analizlerde, özellikle Türkiye menşeli ürünlerdeki yüksek kar marjları eleştiriliyor.
PİYASA VE SOSYAL TEPKİLER
Eylemler yalnızca tüketici cephesinde yankı bulmakla sınırlı kalmadı, iş dünyasından ve bazı sivil toplum kuruluşlarından da eleştiriler yükseldi. Avrupa Kayserili İşverenler Birliği (AKİB) başta olmak üzere bazı kuruluşlar, 31 Ocak için yapılan boykot çağrılarının eksik değerlendirmeler üzerinden şekillendiğini, bunun Türk esnafını zor durumda bırakabileceğini, Türk marketlerinin Avrupa’daki toplumsal ve kültürel bir “omurga” olduğunu dile getirdi. Yapılan açıklamalarda, Türk marketlerinin yalnızca Türk toplumuna hizmet eden işletmeler olmadığı, bulundukları ülkelerde geniş bir müşteri kitlesine hitap eden ve istihdam sağlayan küçük ölçekli işletmeler olduğu hatırlatıldı.
TÜRK MARKETLERDEN “BÜYÜK İNDİRİM” KAMPANYALARI
Öte yandan market sahipleri ve toptancı esnafı da sosyal medya üzerinden yaptıkları paylaşımlarda fiyatların Avrupa genelinde artan maliyetlerle doğrudan bağlantılı olduğuna dikkat çekiyor. Bu paylaşımlarda, yüksek fiyat algısının yanı sıra tedarik zinciri, lojistik giderler ve ithalat maliyetlerinin de fiyat oluşumunda belirleyici rol oynadığı vurgulanıyor. Pek çok Türk market, 31 Ocak’taki protestoyu kırmak veya müşteriyi içeri çekmek için “Süper Hafta Sonu” veya “Dev İndirim” adı altında kampanyalar duyurmaya başladı. Özellikle temel gıda ürünlerinde (un, yağ, şeker, çay) ciddi fiyat düşüşleri ilan edilerek boykotun etkisi azaltılmaya çalışılıyor.
“GURBETÇİNİN GURBETÇİYİ SÖMÜRMEMESİ” ÇAĞRISI YÜKSELİYOR
Mevcut tabloya bakıldığında, 31 Ocak’ta planlanan eylemin 10 Ocak’ta gerçekleştirilen boykottan daha organize ve hedef odaklı olduğu görülüyor. Tüketiciler bu kez yalnızca belirli bir gün alışveriş yapmamayı değil, fiyatların düzenli olarak takip edileceği kalıcı bir denetim mekanizmasının oluşturulmasını talep ediyor. Bazı topluluklar, “şeffaf fiyat listesi” uygulamasının hayata geçirilmesi için şimdiden imza toplamaya başladı. “Gurbetçinin gurbetçiyi sömürmemesi” gerektiğini dile getiren tüketiciler, tepkilerini alışveriş tercihlerini geçici olarak yerel süpermarketlere yönlendirerek gösteriyor. Bu sürecin, Türk marketlerini kısa vadeli kampanyalar yerine fiyat politikalarında kalıcı bir düzenlemeye gitmeye zorlayıp zorlamayacağı ise önümüzdeki günlerde netlik kazanacak.
ALMANYA’NIN FARKLI KENTLERİNDE YAŞAYAN TÜRKLER’DEN ARTAN FİYATLARA İLİŞKİN GÖRÜŞLER VE BEKLENTİLER
Avrupa genelinde yükselen bu tartışma, farklı şehirlerde yaşayan Türklerin gündelik hayatına da doğrudan yansımış durumda. Boykot çağrıları ve fiyat karşılaştırmaları, Türk marketleriyle uzun yıllara dayanan bağı olan birçok gurbetçiyi alışveriş alışkanlıklarını yeniden gözden geçirmeye itti. Almanya’nın farklı kentlerinde yaşayan Türkler, artan fiyatlara ilişkin görüşlerini ve beklentilerini dile getirerek sürece dair farklı perspektifler sundu.
MUMCUOĞLU: İNSANLAR ALTERNATİF ALIŞVERİŞ NOKTALARI ARAMAYA BAŞLADI
Almanya’daki en yoğun Türk nüfusuna sahip şehirlerden biri olan Frankfurt’ta yaşayan Motor Teknikeri Serkan Mumcuoğlu, Türk marketlerinin kendileri için taşıdığı anlamı ve fiyatlara yönelik rahatsızlığını şu sözlerle dile getirdi:
“Türk marketlerinin değeri burada yaşayan bizler için büyük öneme sahip. Kimi zaman kısa da olsa memleketten bir deniz sesi ya da esen bir rüzgar, ayaküstü yapılan kısa sohbetler.. Bu yönüyle Türk marketleri bizim için alışverişten çok daha fazlası. Bundan dolayı bugüne kadar fiyatları karşılaştırma gereği duymadım. Ancak 10 Ocak öncesinde sosyal medyada başlatılan yüksek fiyatlara tepki amaçlı boykot çağrılarının ardından fiyatlara daha dikkatli bakmaya başladım. Karşılaştırdığımda, bazı ürünlerin Türk marketlerinde Alman marketlerine göre gerçekten daha pahalı olduğunu gördüm. Bu durum ister istemez insanın canını sıkıyor. Alman market zincirleriyle kıyaslandığında temel gıda ürünlerinin neredeyse iki katına satılması istemesek de göz ardı edilemiyor. Elbette enflasyonun etkisini yok saymıyoruz, ancak alım gücünün her geçen gün daha da gerilediği bu dönemde insanlar alternatif alışveriş noktaları aramaya başladı. Tabi ki gönlümüz, eskiden olduğu gibi fiyatlara bakmadan kendi marketlerimizden rahatça alışveriş yapabilmekten yana.”
ŞAHİN: YENİ DÜZENLEME OLMAZSA TÜRK MARKETLERİNDEN ALIŞVERİŞ YAPMAYI DÜŞÜNMÜYORUM
Elmshorn kentinde yaşayan Kuaför Medine Şahin de, Türk marketlerinin fiyat politikalarına ilişkin görüşlerini şu sözlerle paylaştı:
“Türk marketleri genel olarak, dini ve milliyetçi hassasiyetlerimizi kullanarak bir sömürü düzeni kurmuş durumda ve bu yüzdende fiyatları yani kar marjlarını çok yüksek tutuyorlar. Bu durum zamanla ciddi fiyat farklarının ortaya çıkmasına yol açtı. Son dönemde birçok kişi tüm alışverişlerini Alman marketlerine kaydırdı. Biz de artık sadece et ve süt ürünlerini Türk marketlerden alıyoruz. Müslüman kesimin hassasiyetini fark eden Alman marketleri de helal kesim etlerini ve süt ürünlerini çeşitlendirip tüm yabancıları kendilerine çekmeye başladı. Türk marketlerin bu gidişle kendilerini dibe çektiğinin farkına varıp toparlamaları, etiketlerini diğer marketler gibi makul fiyata çekmeleri gerekiyor. Şahsım adına etiketlerde yeni düzenleme olmazsa artık Türk marketlerinden alışveriş yapmayı düşünmüyorum.”
BALHAN: AMACIMIZ ESNAFI BİTİRMEK DEĞİL, ADİL FİYAT
Almanya’nın en büyük liman kenti Hamburg’da yaşayan ve eyleme destek veren Devlet Memuru Semra Balhan, tepkilerin nedenini şöyle anlattı:
“Biz Türk marketlerini her zaman destekledik, çünkü kendi ürünlerimizi, kendi kültürümüzü oralarda buluyoruz. Ancak son dönemde aynı ürünlerin Alman marketlerinde ya da başka etnik marketlerde daha ucuza satıldığını görüyoruz. Bu durum ister istemez insanlarda bir rahatsızlık yaratıyor. Amacımız Türk esnafını bitirmek ya da hedef göstermek değil. Sadece adil ve makul fiyat istiyoruz. 10 Ocak’ta alışveriş yapmayarak sesimizi duyurmaya çalıştık. 31 Ocak’ta da aynı mesajı daha güçlü vermek istiyoruz. Eğer fiyatlar dengelenirse biz yine ilk olarak Türk marketlerine gideriz.”
Aynı ürün Alman marketinde daha ucuzken, Türk marketinde daha pahalıysa insanlar doğal olarak sorguluyor. Kimse kimseye zarar vermek istemiyor ama geçim şartları çok zorlaştı. Buradaki Türkler de artık her euroyu hesaplamak zorunda. 10 Ocak’taki boykot da, 31 Ocak’ta yapılacak eylem de bir mesaj: ‘Adil fiyat istiyoruz.’ Eğer fiyatlar makul olursa kimse Türk marketlerini boykot etmek istemez.”
YURTSEVEN: PANDEMİ VE SAVAŞ SONRASI FİYAT MAKASI AÇILDI
Frankfurt’ta yaşayan IT yöneticisi Volkan Yurtseven ise fiyat farklılıklarının nedenlerine dikkat çekerek şunları söyledi:
“Almanya’da yaşayan Türkler olarak, Türk ürünlerine ulaşabilmek için çoğu zaman Türk marketlerine gitmek zorunda kalıyoruz. Ancak son yıllarda yaşanan ciddi fiyat artışları nedeniyle, artık bu marketleri büyük ölçüde yalnızca et ve et ürünleri için tercih eder hale geldik. Fiyatlardaki bu yükselişin temeli pandemi döneminde atıldı ve Rusya-Ukrayna savaşıyla birlikte daha da belirgin hale geldi. Alman hükümeti, pandemi ve savaş sonrası süreçte uyguladığı vergi indirimleriyle Alman marketlerindeki fiyatları kısmen aşağı çekmeyi başardı. Buna karşın, Türk marketlerinde benzer bir fiyat düşüşü gözlemlenmedi. Pandemi sürecinde artmaya başlayan fiyatlar, savaşla birlikte adeta zirve yaptı. Burada özellikle vurgulanması gereken nokta, bu durumun büyük ölçüde Türk marketlerine özgü olması. Örneğin, belirli bir Türk markasına ait yoğurt Türk marketlerinde 2,99 Euro fiyat etiketiyle satılırken, aynı ürün Afgan veya Arap marketlerinde 2,39 -2,49 Euro aralığında bulunabiliyor.”
AYNI ÜRÜN FARKLI FİYAT
“Bu durumu geçmişte sorguladığımızda, market sahipleri toptancı (hal) fiyatlarının yüksekliğini gerekçe olarak gösterdiler. Ancak kişisel olarak bu açıklamaya katılmıyorum. Çünkü aynı tedarik zincirine erişimi olan farklı marketler arasında bu kadar belirgin fiyat farkları olması, sorunun yalnızca maliyetlerle açıklanamayacağını gösteriyor. Son dönemde Alman marketlerinin, artan Müslüman nüfusun ihtiyaçlarını dikkate alarak daha önce raflarında yer vermedikleri helal et ürünlerini satışa sunmaya başlayacak olması önemli bir gelişme. Kanaatimce, helal etle başlayan bu rekabet zamanla diğer ürün gruplarına da yansıyacaktır. Tüketici tepkilerinin ve protestoların artmasıyla birlikte, Türk marketlerinin de fiyat politikalarını yeniden gözden geçirerek indirimlere gitmek zorunda kalacağını düşünüyorum.”
AKSAP: TÜRK MARKETLERİNE TAMAMEN SIRT ÇEVİRMEK DE PEK MÜMKÜN DEĞİL
Püttlingen’de yaşayan, özel bir firmada ustabaşı olarak görev yapan Engin Aksap ise, Türk marketlerindeki fiyatlara ilişkin değerlendirmesini şu sözlerle paylaştı:
“Türk marketlerinde fiyatların diğer marketlere kıyasla oldukça yüksek. Satılan ürünlerin büyük bölümünün Avrupa menşeli olması bunun önemli nedenlerinden biri olabilir. Ayrıca fiyatları denetleyen etkili bir mekanizma bulunmaması da fiyatların serbestçe belirlenmesine yol açıyor. Elbette kesin bir bilgim yok ancak toptancıların da bu fiyat oluşumunda etkili olduğu yönünde bir algı var. Birçok üründe farklı marketlerde benzer fiyatlarla karşılaşmamız, ortak bir fiyatlama yapıldığı izlenimini yaratıyor. Bu nedenle zorunlu ihtiyaçlar dışında alışverişlerimi Alman marketlerinden yapıyorum. Boykotun ne kadar etkili olacağını zaman gösterecek, ancak şu da bir gerçek ki Türk marketlerine tamamen sırt çevirmek de pek mümkün görünmüyor.”
AVRUPA’DAKİ BOYKOTUN NASIL BİR KARŞILIK BULACAĞI İSE 31 OCAK’TA NETLEŞECEK
Almanya’da fitili ateşlenen ve Avrupa genelinde büyüyen bu boykotun nasıl bir karşılık bulacağı ise 31 Ocak’ta netleşecek. Tüketiciler, bu tarihte Türk marketlerinden alışveriş yapmayarak “adil fiyat” taleplerini bir kez daha dile getirmeyi planlıyor. Boykot çağrılarının kalıcı bir fiyat düzenlemesine dönüşüp dönüşmeyeceği, hem esnafın atacağı adımlara hem de tüketicilerin bu süreci ne ölçüde sürdüreceğine bağlı olacak. Ancak şu an için Almanya ve Avrupa’nın farklı kentlerinde yaşayan Türklerin verdiği mesaj ortak: Artan yaşam maliyetleri karşısında, makul ve şeffaf fiyat politikaları artık bir tercih değil, zorunluluk.
