Sanat estetik değildir.
Sanat, unutmaya karşı verilen savaştır.
1975 İzmir doğumlu Günsu Saraçoğlu, klasik sanatçı hikâyelerinin dışından gelen bir isim.
Makine ressamlığı.
Sosyoloji.
İnsan kaynakları.
Parçalı gibi görünen bu yol, aslında tek bir yerde birleşiyor:
İnsanı anlamak.
İnsanı anlayan biri için sanat bir tercih değil, bir zorunluluk haline geliyor.
KURALLARI ÖĞRENEN, SONRA PARÇALAYAN BİR ZİHİN
Teknik disiplinle başlayan eğitim, sosyolojik bakışla derinleşiyor.
İnsan davranışını çözmeye çalışan bir zihin, tuvalle karşılaştığında artık sadece “resim yapmıyor.”
2005 yılında söylediği cümle bu yüzden kritik:
“Kurallarını zorlayabildiğim bir alan.”
Bu bir başlangıç değil.
Bir kırılma anı.
CAM TAVAN ÇATLADI AMA YERİNE BAŞKA BİR DUVAR GELDİ
Kendi ifadesiyle:
Cam tavan sendromu…
Özellikle kadınların belirli bir noktadan sonra durdurulması…
Bu sistem artık eskisi gibi işlemiyor.
Teknoloji devreye girdi.
Sosyal medya duvarları kırdı.
Genç bir sanatçı artık bir galerinin kapısını beklemek zorunda değil.
Bir tuşa basıyor.
Dünyaya açılıyor.
Ama burada başka bir gerçek başlıyor:
Özgürlük arttı.
Yalnızlık da arttı.
TEKNOLOJİ: KURTARAN MI, KULLANAN MI?
Saraçoğlu’nun en net uyarılarından biri:
“Teknoloji sizi değil, siz teknolojiyi kullanırsanız özgürsünüz.”
Aksi durumda tablo tersine dönüyor.
Görünürlük artıyor.
Derinlik azalıyor.
Hız yükseliyor.
Anlam kayboluyor.
YENİ NESİL: ÖZGÜR AMA BAĞSIZ
Yeni kuşak için yaptığı tespit sert:
Daha özgürler.
Daha hızlılar.
Daha hedef odaklılar.
Ama aynı zamanda:
Daha bireyseller.
Daha keskinler.
Daha kopuklar.
Eski kuşak düşünür:
“Kırmadan nasıl söylerim?”
“Kim zarar görür?”
Yeni kuşak doğrudan ilerler
:
“Ben ne istiyorum?”
Sonuç:
İlişkiler zayıflıyor.
Aidiyet çözülüyor.
KENTSEL DÖNÜŞÜM: SADECE BİNALAR DEĞİL, İNSANLAR DEĞİŞTİ
On haneli mahallelerden…
Bin kişilik yalnız yapılara geçildi.
Komşuluk bitti.
Temas azaldı.
Yatay ilişkiler yerini dikey yalnızlığa bıraktı.
Saraçoğlu bunu tek cümleyle özetliyor:
“Dikey gelişim, toplumu yalnızlaştırır.”
SALYANGOZ: BİR FİGÜR DEĞİL, BİR ELEŞTİRİ
Son dönem işlerinin merkezinde bir metafor var:
Salyangoz.
Kendi evini taşır.
Kendi sınırını bilir.
İhtiyacından fazlasını istemez.
İnsan ise tam tersini yapar.
İster.
Büyütür.
Tüketir.
Sonra…
Kendi kurduğu sistemin altında kalır.
“BİZ BELLEKSİZ BİR TOPLUMUZ”
En sert cümlelerinden biri bu.
Unutuyoruz.
Hızla unutuyoruz.
O yüzden onun için sanat:
Bir süs değil.
Bir hatırlatma biçimi.
Resim, yazı, proje…
Hepsi aynı amaca hizmet ediyor:
Unutmayı engellemek.
SANATÇI: SADECE ÜRETEN DEĞİL, TANIKLIK EDENDİR
Sanatçının rolünü şöyle tanımlıyor:
Bir dönemi kayda almak.
Geleceğe iz bırakmak.
Çünkü yarın bu dönem okunacaksa…
Sanat üzerinden okunacak.
PANDEMİ: DURAN DÜNYADA YÖN DEĞİŞTİRENLER
Pandemi çoğu insanı durdurdu.
Onu değiştirdi.
Kendi merkezine döndü.
Fazlalıkları eledi.
Hayatını sadeleştirdi.
Bu değişim doğrudan sanatına yansıdı:
Katmanlıydı.
Sadeleşti.
Gürültülüydü.
Netleşti.
SINIRLAR KAPANDI, SANAT AÇILDI
Fiziksel dünya kapanırken, o dijital dünyaya açıldı.
Birleşmiş Milletler platformları
İklim konferansları
Uluslararası sergiler
Kurduğu sanal galerilerle Türkiye’den sanatçıları dünyaya taşıdı.
Şu cümle bu yüzden önemli:
“Ben değilim önemli olan.
Orada bir Türk sanatçının olması önemli.”
SANAT PİYASASI: DEĞER Mİ, ALGI MI?
Günümüz sanatına dair en kritik tartışma:
Bir eser milyonlara satılıyor.
Ama herkes aynı soruyu soruyor:
“Gerçekten ne anlatıyor?”
Cevabı net:
Sanat yatırım değildir.
Sanat ilişkidir.
Bir eserle bağ kuruyorsan…
O eser zaten senindir.
RESİM: BİR GÜNLÜK GİBİ
Sanat üretimi planlı bir süreç değil.
Oturup “10 tablo yapayım” diyerek oluşmuyor.
Biriktiriliyor.
Yaşanıyor.
Zamanla ortaya çıkıyor.
Kendi tanımıyla:
“Birisi günlük yazar, biz resim yaparız.”
İDOLLER: RESİM DEĞİL, ZİHİN
En çok etkilendiği isimler:
Salvador Dalí
Leonardo da Vinci
Michelangelo
Sebep eserleri değil.
Sınır tanımayan üretimleri.
Bugün bakıp geçtiğimiz her şey,
yarın anlam arayacak.
O anlam,
sanatçının bıraktığı izlerde bulunacak.
Güncel Kadın, yalnızca bir platform değil.
Kadınların kendi sözünü kendi diliyle kurduğu bir alan.
Kendi sesini başkasına emanet etmeyenlerin buluştuğu bir yer.
Bu yüzden,
sadece bir mecra değil,
bir duruştur.
