• İletişim: info@guncelkadin.com.tr
Güncel Kadın
Advertisement
  • Anasayfa
  • Güncel Haberler
  • İş Dünyası
  • Ekonomi
  • Moda
  • Güzellik
  • Sağlık
  • Yaşam
  • Sanat
  • Röportaj
No Result
View All Result
  • Anasayfa
  • Güncel Haberler
  • İş Dünyası
  • Ekonomi
  • Moda
  • Güzellik
  • Sağlık
  • Yaşam
  • Sanat
  • Röportaj
No Result
View All Result
Güncel Kadın
No Result
View All Result

Aydan Baktır: Şiddet, öfke ve küçülen dünyalar

Aydan Baktır by Aydan Baktır
22 Kasım 2026
in Yazarlar
0
Aydan Baktır: Şiddet, öfke ve küçülen dünyalar
0
SHARES
11
VIEWS
Facebook'ta PaylaşTwitter'da PaylaşWhatsapp PaylaşLinkedin'de PaylaşPaylaşPaylaş

25 Kasım Kadına yönelik şiddet günü

Her kadın, kendisine sevgiyle bakan, onu sevgisiyle çoğaltan bir eş hayal eder. Hayatın içinde yalnızca ona aşık biri değil, ruh eşi; yalnızca yol arkadaşı değil, ikinci kanadı olsun ister. Birbirinin önünü kesmeden, birbirini küçültmeden, birlikte uçabilsinler diye.

Sevgi biraz da budur zaten: Birinin hayatına sahip olmak değil, onun hayatının genişlemesine sevinmek. Onu korkuyla değil güvenle; eksilterek değil çoğaltarak sevmek.

Ben bu duyguyu önce babamda gördüm. Babam, kadınlara karşı sonsuz şefkat duyan bir adamdı. Bana sert bir bakış atmaya bile kıyamazdı. Kadınların erkeklerden daha zayıf değil; belki daha dayanıklı, daha ince ruhlu olduğuna inanırdı. Ben onun kızı olarak büyüdüm. Sevginin korkuyla, saygının tahakkümle yan yana durmayacağını bilerek.

Hayat sonra insana yalnızca bildiklerini değil, bilmediği karanlıkları da öğretiyor. Üç evlilik yaptım. Birinde fiziksel şiddeti yaşadım; diğerlerinde ise daha görünmez, daha zor anlatılan psikolojik şiddeti. İnsan bazen dayak yemeden de küçültülebiliyor. Kendi aklından şüphe ettiriliyor, sesi kısılıyor, hakkında söylentiler çıkarılıyor, “fazla hassas”, “fazla talepkâr”, “fazla konuşan” biriymiş gibi gösteriliyor.

Bir süre sonra insan, karşısındakinin kendisine yaptığını değil de kendisinde bir eksik olup olmadığını düşünmeye başlıyor. Psikolojik şiddetin en sinsi tarafı bu: insanın kendi hakikatine yabancılaşması.

Kadına yönelik şiddet yalnızca bir elin kalkması değildir. Fiziksel, cinsel ve psikolojik zarar; tehdit, zorlama, aşağılama, denetleme, ekonomik olarak bağımlı bırakma ve özgürlüğü daraltma da şiddetin içindedir.  Bazen telefonun kontrol edilmesi, bazen arkadaşlardan uzaklaştırmak, bazen para vermeyerek cezalandırmak, bazen de “sen olmazsan ben mahvolurum” diyerek vicdan üzerinden baskı kurmaktır.

Şiddeti tek bir nedene bağlamak kolay ama eksik olur. Yoksulluk, işsizlik, geçim derdi, geleceğe dair korku ve insanın hayatı üzerinde söz sahibi olamadığını düşünmesi; ev içindeki gerilimi artıran ağır koşullardır. Dünya Sağlık Örgütü de yoksulluk ve işsizliği, kadınlara yönelik şiddet riskini artıran toplumsal etkenler arasında sayıyor.

Ama burada çok önemli bir çizgi var: Yoksulluk şiddeti açıklamaya yardımcı olabilir; asla mazur göstermez. Yoksul olan herkes şiddet uygulamaz, zengin olan herkes de şiddetten uzakta değildir. Şiddetin asıl meselesi, ekonomik sıkışmanın erkek egemenliğiyle ve “evin reisi olmalıyım” fikriyle birleştiği yerde büyüyor. Erkek, hayatın yükünü taşıyamadığını ya da gücünü kaybettiğini hissettiğinde; bununla yüzleşmek yerine kadının alanını daraltarak açmazını kapatmaya çalışabiliyor.

Kadın daha iyi bir yaşam, çalışma hakkı, saygı, para üzerinde söz sahibi olmak, kendi ailesini görmek ya da kendi kararını vermek istediğinde; bazı erkekler bunu eşitlik isteği olarak değil, otoritelerine karşı bir tehdit olarak algılıyor. Oysa kadının talebi, bir erkeğin başarısızlığı değildir. Kadının özgürleşmesi, erkeğin küçülmesi hiç değildir.

Örf, adet, gelenek ve “el âlem ne der” düşüncesi de bu şiddetin sessiz ortakları olabiliyor. Erkeğe güçlü, sert ve hâkim; kadına ise sabreden, idare eden, aileyi bir arada tutan roller veriliyor. Kadının susması olgunluk, erkeğin öfkesi ise “sinirli ama iyi adam” diye yorumlanıyor. Oysa toplumsal cinsiyet eşitsizliği; erkek ayrıcalığını normalleştiren, kadının özerkliğini sınırlayan anlayışlarla şiddeti besliyor.

Bence şiddet, çoğu zaman insanın kendi küçük dünyasındaki küçülmesini örtme çabasıdır. Kendini hayatta yetersiz, görünmez, güçsüz ya da başarısız hisseden biri; karşısındakini ezerek büyüdüğünü sanır. Oysa bu büyümek değil, daha da küçülmektir. Bir kadının korkusundan güç devşiren insanın gücü gerçek değildir.

Öfke bu hikâyenin içinde vardır ama öfke tek başına açıklama değildir. Her insan öfkelenir; öfkelenmek insani bir duygudur. Fakat öfke, şiddetin sebebi değil, çoğu zaman şiddete bulunmuş bir bahanedir. Şiddet, “kontrolünü kaybetme” hâlinden çok, karşıdaki insan üzerinde güç ve denetim kurma davranışıdır.  İnsan iş yerinde, sokakta ya da arkadaşlarının yanında öfkesini tutabiliyor da evde bir kadına karşı tutamıyorsa; burada yalnızca öfke değil, seçilmiş bir güç ilişkisi vardır.

Elbette çocuklukta şiddet görmüş olmak, travmalar, madde kullanımı ya da ruhsal zorluklar riskleri artırabilir. Ama hiçbir travma, hiçbir alkol, hiçbir yoksulluk, hiçbir kıskançlık; bir başkasını korkutmanın, aşağılamanın ya da incitmenin gerekçesi olamaz. Ruhsal sorunlar destek ve tedavi gerektirir; şiddet ise ayrıca sorumluluk almayı, davranışı değiştirmeyi ve verilen zararla yüzleşmeyi gerektirir.

Çağdaş edebiyat da bunu artık daha açık anlatıyor. Cho Nam-joo’nun Kim Jiyoung, 1982 Doğumlu romanında şiddet, büyük bir felaket ânından çok; aile içindeki ayrımcılıklar, iş hayatındaki eşitsizlik ve kadını kendi hayatından uzaklaştıran gündelik baskılarla görünür olur. İnsan bazen tek bir büyük şiddetle değil, yıllar boyunca biriken küçük haksızlıklarla kendi sesinden uzaklaşır.

Miriam Toews’un Women Talking (Kadınlar Konuşuyor) romanı ise kapalı bir dini toplulukta sistematik cinsel şiddete uğrayan kadınların, kalmakla gitmek arasında verdikleri ağır kararı anlatır. Romanın gücü, yalnızca acıyı değil; kadınların birbirine tutunmasını, karar alma hakkını ve özgürlük ihtimalini de göstermesidir.

Bizim edebiyatımızda Ayfer Tunç’un kadınlarıda, başka hayatların içinden konuşsalar bile erkek şiddetinin ve toplumsal cinsiyet rollerinin gölgesini taşır. Kadının emeğini, arzusunu ve kararını yok sayan hayat düzeni; açık şiddet kadar yıpratıcı olabilir.

Tiyatro da bu meseleyle yüzleşen güçlü bir alan. Kadın Sığınağı, şiddet ve istismar yüzünden aynı sığınma evinde buluşan kadınların hayatlarına bakar. Kadın Ölüleri⁠ ise töre, aile içi şiddet, ensest ve kadın cinayetlerini sahneye taşır. Adımı Hatırla⁠, gerçek hayattan esinlenen kadın hikâyeleriyle toplumsal suskunluğa itiraz eder.  Suzie Miller’ın Prima Facie⁠ oyunu da cinsel şiddet sonrası adalet arayan bir kadının, hukuk sisteminde yeniden yeniden sınanmasını anlatır.

Şiddet, aile içinde kalacak bir “mahrem mesele” değildir. Bir insan hakları ihlali, bir halk sağlığı meselesi ve toplumsal bir yaradır. Onu azaltmak için kadınların ekonomik olarak güçlenmesi, hukukun işlemesi, destek mekanizmalarının erişilebilir olması, çocukların şiddetsiz iletişimle büyümesi ve erkeklere yüklenen tahakkümcü rollerin değişmesi gerekiyor.

Ben babamdan şefkat gördüm. Sonra hayatın başka yerlerinde bunun eksikliğini de gördüm. Belki bu yüzden bugün en çok şuna inanıyorum: Bir kadının korkmadan konuşabildiği, talep edebildiği, hayır diyebildiği, istediği gibi yaşayabildiği yer; gerçek anlamda insanî olan yerdir.

Sevgi, insanı küçültmez. Sevgi, insanın sesini kısmak istemez. Sevgi, korku yaratmaz.

Kitaplar ve oyunlar — kısa özetler

* Cho Nam-joo — Kim Jiyoung, 1982 Doğumlu

Sıradan bir kadının çocukluktan anneliğe uzanan hayatında karşılaştığı ayrımcılıkları anlatır. Büyük bir şiddet sahnesinden çok, kadının hayatını yavaş yavaş daraltan gündelik baskıları görünür kılar.

* Miriam Toews — Women Talking (Kadınlar Konuşuyor)

Kapalı bir dini toplulukta cinsel şiddete uğrayan kadınların kalmak, mücadele etmek ya da çocuklarıyla birlikte gitmek arasında yaptıkları hayati tartışmayı anlatır. Kadın dayanışmasının güçlü bir romanıdır.

* Ayfer Tunç — Yeşil Peri Gecesi

Hayatın kıyısına itilmiş kadınların, erkek egemen düzen içinde hayatta kalma mücadelesini anlatır. Kadının arzusu, kırgınlığı ve kendi hayatına sahip çıkma isteği romanın güçlü damarlarından biridir.

* Kadın Sığınağı

Aynı sığınma evinde yolları kesişen kadınların hikâyesidir. Aile içi şiddetin farklı biçimlerini; korkuyu, dayanışmayı ve yeniden hayata tutunma çabasını sahneye taşır.

* Kadın Ölüleri

Töre, ensest, aile içi şiddet ve kadın cinayetleri etrafında örülmüş çok sesli bir tiyatro anlatısıdır. Birbirinden farklı görünen ama aynı şiddet düzeninde birleşen kadınların hayatlarına bakar.

* Suzie Miller — Prima Facie

Başarılı bir ceza avukatının cinsel saldırıya uğradıktan sonra hukuk sisteminin diğer tarafında kalmasını anlatır. Bir kadının adalet ararken yeniden sorgulanmasını çarpıcı biçimde ele alır.

* Adımı Hatırla

Gerçek hayatta yaşanmış kadın şiddeti ve kadın cinayeti vakalarından ilham alan bir oyun. Unutulan, susturulan kadınların adını ve hikâyesini sahne üzerinden hatırlatır.

Kaynakça

* Dünya Sağlık Örgütü — Violence Against Women⁠

* UN Women — Progress of the World’s Women 2019–2020⁠

* Respect UK — Domestic Abuse Perpetrators Guidelines⁠

* Cho Nam-joo, ⁠Kim Jiyoung, 1982 Doğumlu⁠ üzerine inceleme⁠

Önceki Yazı

25 Kasım kadına yönelik şiddete karşı uluslararası mücadele günü basın bildirgesi: Kadına şiddetin karşısında susmak bir tercihtir’ Bizim tercihimiz susmamak!

Aydan Baktır

Aydan Baktır

Plugin Install : Widget Tab Post needs JNews - View Counter to be installed
  • Popüler
  • Yorum
  • En Son
Semra Kosovalı: Seçim sonucu ve gelecek

Semra Kosovalı: Seçim sonucu ve gelecek

21 Kasım 2024
İstanbul’u Kanatları Altına Alan Ressam İrem Çamlıca : “İstanbul Yeri Göğü Altın Şehir”

İstanbul’u Kanatları Altına Alan Ressam İrem Çamlıca : “İstanbul Yeri Göğü Altın Şehir”

4 Eylül 2024
Astroloji Yolculuğu: Gökyüzünden Haberler 28 Temmuz-3 Ağustos Gökyüzü Gündemi

Astroloji Yolculuğu: Gökyüzünden Haberler 2024’de Burçları Neler Bekliyor?

27 Temmuz 2025
Sizi Daha Genç Gösterecek Saç Renkleri

Sizi Daha Genç Gösterecek Saç Renkleri

22 Ocak 2024
Semra Kosovalı: Seçim sonucu ve gelecek

Semra Kosovalı: Seçim sonucu ve gelecek

0
Duygu Şengül: Türkiye’de kadının var olma sorunu

Duygu Şengül : Duygu’sal Aforizmalar

0
Ayşe Demir: DO-ra-to

Ayşe Demir: DO-ra-to

0
Buket Keskinol: Toprak Ana Gaia

Buket Keskinol : İskenderunlu olmak

0
Aydan Baktır: Şiddet, öfke ve küçülen dünyalar

Aydan Baktır: Şiddet, öfke ve küçülen dünyalar

22 Kasım 2026
25 Kasım kadına yönelik şiddete karşı uluslararası mücadele günü basın bildirgesi: Kadına şiddetin karşısında susmak bir tercihtir’ Bizim tercihimiz susmamak!

25 Kasım kadına yönelik şiddete karşı uluslararası mücadele günü basın bildirgesi: Kadına şiddetin karşısında susmak bir tercihtir’ Bizim tercihimiz susmamak!

22 Kasım 2026
Duygu Şengül: Şiddet Sarmalında kadın

Duygu Şengül: Şiddet Sarmalında kadın

22 Kasım 2026
Günsu Saraçoğlu: Şiddetin susturduğu yerde sanat konuşur

Günsu Saraçoğlu: Şiddetin susturduğu yerde sanat konuşur

22 Kasım 2026

Son Yazılar

Aydan Baktır: Şiddet, öfke ve küçülen dünyalar

Aydan Baktır: Şiddet, öfke ve küçülen dünyalar

22 Kasım 2026
25 Kasım kadına yönelik şiddete karşı uluslararası mücadele günü basın bildirgesi: Kadına şiddetin karşısında susmak bir tercihtir’ Bizim tercihimiz susmamak!

25 Kasım kadına yönelik şiddete karşı uluslararası mücadele günü basın bildirgesi: Kadına şiddetin karşısında susmak bir tercihtir’ Bizim tercihimiz susmamak!

22 Kasım 2026
Duygu Şengül: Şiddet Sarmalında kadın

Duygu Şengül: Şiddet Sarmalında kadın

22 Kasım 2026
Günsu Saraçoğlu: Şiddetin susturduğu yerde sanat konuşur

Günsu Saraçoğlu: Şiddetin susturduğu yerde sanat konuşur

22 Kasım 2026
Güncel Kadın

Güncel Kadın

Sosyal Medya

Kategoriler

  • Anasayfa
  • Dünya
  • Ekonomi
  • Genel
  • Güncel Haberler
  • Güncel Sağlık
  • Güzellik
  • İş Dünyası
  • Magazin
  • Moda
  • Röportaj
  • Sağlık
  • Sanat
  • Yaşam
  • Yazarlar

Son Haberler

Aydan Baktır: Şiddet, öfke ve küçülen dünyalar

Aydan Baktır: Şiddet, öfke ve küçülen dünyalar

22 Kasım 2026
25 Kasım kadına yönelik şiddete karşı uluslararası mücadele günü basın bildirgesi: Kadına şiddetin karşısında susmak bir tercihtir’ Bizim tercihimiz susmamak!

25 Kasım kadına yönelik şiddete karşı uluslararası mücadele günü basın bildirgesi: Kadına şiddetin karşısında susmak bir tercihtir’ Bizim tercihimiz susmamak!

22 Kasım 2026
  • İletişim: info@guncelkadin.com.tr

© 2023 Güncel Kadın.

No Result
View All Result
  • Anasayfa
  • Güncel Haberler
  • İş Dünyası
  • Ekonomi
  • Moda
  • Güzellik
  • Sağlık
  • Yaşam
  • Sanat
  • Röportaj

© 2023 Güncel Kadın.