“The performance commemorates a unique cultural milestone: the very first opera staged in Ottoman Empire held at the Swedish Palace in İstanbul in 1786.”
“The first known opera performance in İstanbul took place at the Swedish Palace, on 22 February 1786. The Swedish Ambassador, Gehard Johan Balthasar von Heidenstam, was married to Catharina Ann Grandon de Hochepeidborn and raised in İzmir, daughter of the Consul General of the Netherlands and Consul of Sweden, among other countries, in the city.
The Swedish Ambassadorial couple organized an amateur theatre at the Swedish Palace. On the opening evening an Italian opera. La scuola de’ gelosi, by Antonio Salieri was played. The Ambassador produced it and conducted the orchestra while his wife performed one of the leading roles together with other members of the diplomatic corps in İstanbul. It is said that were three hundred spectators in the audience, both foreign diplomats and Turkish dignitaries.
The Consulate of Sweden in İstanbul aims to build bridges and foster collaboration with Türkiye by highlighting the historical and present links between Sweden and Türkiye. By celebrating artistic ties, we seek to commemorate the historical significance of Sweden’s cultural contributions to İstanbul’s artistic landscape. We are grateful for all the partners involved in contributing tonights artistic performance and remembering our shared cultural heritage.
In collaboration with Consulate of Sweden in İstanbul, Pera Palace Hotel İstanbul, Mimar Sinan Fine Arts University, Swedish Institute, Italian Cultural Center, European National Institutes of Culture (EUNIC), French Institute Istanbul (EU Heritage Days), and H&M Türkiye.
Programme
19.00 Welcoming Remarks by Karin Hernmarck, Consul General of Sweden in İstanbul
19.05 Welcoming Remarks by Demet Sabancı Çetindoğan, Businesswoman, Pera Palace Hotel
19.10 Welcoming Remarks by Andrea Balletta, Cultural Attache, Italian Culture Center
19.15 Opera Performance
Soprano – Burcu Bukem Kuru
Pianist – Sergio Lapedota
Mimar Sinan Fine Arts University (MSGSÜ) Quartet
Dr. Mehmet Yasemin
Zeynep Deniz Turfal
Başak İşgüzar
Buse Aksel
Part I
Salieri – Piano Concerto in C (10 min)
Salieri – Sinfonia da La scuola de’gelosi (3 min)
Salieri – Galesio, dispetto a sdegno (2 min)
Salieri – Ah, non è ver che in seno (3 min)
Salieri – Gelosia d’amore è figlia (3 min)
Intermission
Part II
Larsson – Kyssande vind (2 min)
Stenhammar – Stjarnöga, Op. 20 No. 1 (2 min)
Rangström- Vignar i natten (2 min)
Andrée – Piano Quintet in E minör (15 min)”, Remembering the First Opera Night in İstanbul Booklet*
İstanbul’daki İlk Opera Gecesini Hatırlamak
Türk – İsveç Dostluğu
22 Şubat 1786 yılında İsveç Büyükelçisi Gehard Johan Balthasar von Heidenstam ve eşi Catherine Ann Grandon de Hochepeidborn, İtalyan opera bestecisi Antonio Salieri’yi bizim atalarımızla tanıştırır.
Catharina Ann Grandon de Hochepeidborn
“Catharina Ann Grandon de Hochepeidborn İzmir’de doğmuş, Macar Kontu (Hollanda ve İsveç Konsolosu) Jan Daniel Grandon de Hochepied’in kızıdır. 1783’te Osmanlı İmparatorluğu’nun İsveç büyükelçisi Gerhard von Heidenstam ile evlenince İstanbul’a taşınır ve İstanbul’da yaşarlar.
Heidenstam, İstanbul Pera’da İsveç otelinde amatör bir tiyatro kurar. 1786’da tiyatro, Türkiye’de ve muhtemelen Müslüman dünyasında sahnelenen ilk İtalyan operası olan L’ecole des Jaloux ile açılır. Müziği elçilik personeli çalar.
Catharina Ann, elçilik personelinin ailelerinden birkaç amatör oyuncuyla birlikte, üç yüz seyirci önünde operada yer alır ve böylece belki de bir Müslüman ülkede halka açık bir sahnede performans sergileyen ilk kadın olur. Performansı, hem yabancı diplomatlardan hem de Müslüman soylulardan oluşan seyirciler tarafından övgüyle karşılanır.”**
“Besteci Antonio Salieri’nin Gerçek Hikayesi”**
Barry Lenson tarafından kaleme alınmıştır | 30 Nisan 2024 | Antonio Salieri
“Antonio Salieri, operaları, senfonileri ve oda müziğiyle tanınan, Klasik dönemin önde gelen ve çok yetenekli bir İtalyan bestecisidir. 18 Ağustos 1750’de Venedik Cumhuriyeti’nde (günümüz İtalya’sı) bir kasaba olan Legnago’da doğan Salieri, müziğe erken yaşta yetenek gösterdi. Yeteneğini fark eden ailesi, onu yerel müzisyenlerden müzik dersleri alması için kaydettirdi. Ardından 16 yaşında Venedik’e taşınan Salieri, burada ünlü İtalyan kemancı ve besteci Giuseppe Tartini ile çalıştı. Venedik’te geçirdiği süre boyunca keman ve bestecilik becerilerini geliştiren Salieri, Viyana’nın müzik elitinin dikkatini çekti. 1766’da Salieri, müzik eğitimine Christoph Willibald Gluck’un himayesinde devam etmek üzere Viyana’ya gitti. Viyana, Salieri’nin gelişmekte olan kariyeri için verimli bir zemin oluşturdu ve kısa sürede şehrin müzik sahnesinde önde gelen bir figür olarak kendini kabul ettirdi. Salieri’nin yeteneği ve özverisi; 1788’de onu saray bestecisi olarak atayan İmparator II. Joseph’in himayesini kazanmasını sağladı. Bu prestijli pozisyon, Salieri’ye Axur, Re d’Ormus (1788), Les Danaïdes (1784) ve Falstaff’ın kendi versiyonu (1799) gibi operalar bestelemesi için kaynak ve destek sağladı. Operaları büyük beğeni topladı ve Avrupa’nın dört bir yanındaki tiyatrolarda sahnelendi, bu da Salieri’nin zamanının önde gelen bestecilerinden biri olarak ününü pekiştirdi. Salieri, opera eserlerinin yanı sıra senfoniler, konçertolar ve oda müziği de dahil olmak üzere önemli sayıda enstrümantal eser bestelemiştir. Bestelerinde genellikle Mozart seviyesinde bir deha hissedilmese de, melodik zarafetleri, armonik zenginlikleri ve ustaca orkestrasyonlarıyla Klasik dönemin tarzını yansıtır. Salieri, yaşamının son yıllarında da üretken bir şekilde beste yapmaya devam etti ve Viyana müzik camiasında etkili bir figür olarak kaldı. Ludwig van Beethoven ve Franz Schubert de dahil olmak üzere yeni nesil bestecilere akıl hocalığı yaparak Klasik müziğin gelişimine kalıcı bir miras bıraktı. Antonio Salieri, 7 Mayıs 1825’te Viyana’da vefat etti ve günümüze kadar takdir edilen ve icra edilen zengin ve çeşitli bir eserler külliyatı bıraktı. Mozart ile olan ilişkisiyle ilgili daha sonraki tartışmalara rağmen, Salieri’nin müzik dünyasına yaptığı katkılar, yeteneğinin ve özverisinin bir kanıtı olarak kalıcıdır.
La Scuola de’ Gelosi – L’Arte del Mondo’nun ve Werner Ehrhardt’ın yönettiği solistlerin yer aldığı tam bir çizgi roman operasıdır.” Classical Archives
1786’yı Müzikle, Tarihi Dokuyla Yaşamak – Pera Palas Oteli Balo Salonu
Eşim Ersin Ural ile birlikte 17 Eylül 2026, Perşembe gecesi Pera Palas Oteli’nin Balo Salonu’nda, 1786’yı müzikle, tarihi dokuyla yaşadık ve çok mutlu olduk.
Beethoven, Franz Schubert, Franz Liszt’in dostu, Ludwig van Beethoven ve Franz Schubert’in hocası Antonio Salieri opera bestelerini Soprano Burcu Bukem Kuru’nun muheşem sesinden dinlerken, sahne performansına, izleyicilere geçirdiği pozitif enerjisine hayran kaldık.
Roma’dan İstanbul’a gelen Piyanist Sergio Lapedota ile Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi (MSGSÜ) Quartet’i: Dr. Mehmet Yasemin, Zeynep Deniz Turfal, Başak İşgüzar, Buse Aksel bizlere unutulmaz bir gece yaşattılar.
Dr. Mehmet Yasemin, Salieri’yi bu özel, tarihi gecede anmaktan mutlu olduklarını söyledi. İkinci bölümde İsveç operasından seçmeleri zevkle dinledik, Burcu Bukem Kuru ve Sergio Lapedota’nın açıklamaları ile bilgilendik.
Bu özel gecenin hayata geçirilmesinde İstanbul İsveç Konsolosluğu ile işbirliği içinde olan; Pera Palace Hotel İstanbul, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, İsveç Enstitüsü, İtalyan Kültür Merkezi, Avrupa Birliği Ulusal Kültür Enstitüleri (EUNIC), İstanbul Fransız Enstitüsü (Avrupa Miras Günleri), ve Türkiye H&M’e, İsveç Konsolosu Sayın Karin Hernmarck konuşmasında teşekkür etti. İşkadını, Pera Palas Oteli sahibesi Demet Sabancı Çetindoğan, İtalyan Kültür Merkezi Kültür Ataşesi Andrea Balletta kısa birer hoşgeldiniz konuşması yaptılar.
Konser bitimi Sayın Karin Hernmarck, sanatçılara İsveç’i tanıtan birer kitap armağan etti.
Burcu Bukem Kuru, kıyafetlerinin H&M tarafından özel dikildiğini ve ilk kez bizlerin bu kostümleri görmekte olduğumuzu belirtti.
Alkışlar içinde kokteyl salonuna geçtik. Pera Palas Oteli’nin birbirinden leziz kokteyl sunumları ile sohbetler yaptık, yeni dostluklar edindik. Konser öncesi ve sonrasında Pera Palas Oteli’nde yıllar içinde geçirdiğimiz özel gün ve geceleri anarak dolaştık, fotoğraflar çektik. Fotoğraflar çekerken; unutulmaz bir yılbaşı gecesini, otelin karşısındaki Atatürk’ün de bazı mobilyalarını yapan mobilyacımız Bay Karaca ile eski İstanbul’u, oğlumuz Utku Ural’ın okul merasim davetini, Ord. Prof. Dr. Anna Masala ile oteldeki güzel günlerimizi, Atatürk’ün müze odasını, Demet Hanım’ın birkaç yıl önceki nazik davetini, müzik ziyafetini, yayınladığım “Zaman Işıkları” kitabında geçen Pera Palas Oteli’ndeki yaşanmışlıkları andık.
Pera Palace Hotel, 1895****
“19. yüzyılın sonlarına doğru İstanbul’un kalbi Pera’da açılan Pera Palace Hotel’in hikâyesi, aynı zamanda kadim bir tarihin de hikâyesidir. Dünyaca ünlü Orient Express, 1888 yılında Paris-İstanbul seferini yapmaya başladığında trendeki yolcuların İstanbul’da konaklayabilecekleri yüksek standartlara sahip lüks bir otel bulunmuyordu. Bunun üzerine 1892 yılında yapımına başlanan Pera Palace Hotel, 1895’te düzenlenen bir açılış balosuyla birlikte ilk misafirlerini ağırlamaya başladı. Pera Palace Hotel, açıldığı ilk günden itibaren dünyanın pek çok ülkesinden binlerce konuğu ağırladı. Sanatçılar, yazarlar, oyuncular, yönetmenler, devlet adamları, birbirinden ünlü isimler… Pera Palace Hotel’in en değerli misafirlerinden biri de Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk oldu. 1917 yılı sonrasında özellikle cepheden döndüğü zamanlarda Pera Palace Hotel’deki odasında konakladı; önemli kararlar aldı, ülkenin geleceğine dair çalışmalarda bulundu ve üst düzey misafirlerini yine aynı odada ağırladı. Pera Palace Hotel’deki 101 numaralı oda, Mustafa Kemal Atatürk’ün doğumunun 100. yılında kişisel eşyalarının da sergilendiği bir müzeye dönüştürüldü. Böylece Pera Palace Hotel, kıymetli varlığına müze-otel olarak bir güzellik daha eklemiş oldu.
Pera Palace Hotel’in Ünlü Konukları: Başta Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere İsmet İnönü, Kral VIII. Edward, Kraliçe II. Elizabeth, Avusturya-Macaristan İmparatoru Franz Joseph, Şah Rıza Pehlevi, Yugoslavya Devlet Başkanı Tito, General Franz von Papen, Zsa Zsa Gabor, Greta Garbo, Sarah Bernhardt, Alfred Hitchcock, Pierre Loti, Jacqueline Kennedy, Ernest Hemingway, Ninette de Valois, Mata Hari, Cicero ve Mikis Theodorakis Pera Palace Hotel’de konaklayan misafirler arasında yer aldı.
Pera Palace Hotel’in en ünlü konuklarından biri de dünyaca ünlü polisiye roman yazarı Agatha Christie oldu. Sık sık İstanbul’u ziyaret eden yazar, bu ziyaretleri sırasında Pera Palace Hotel’de konakladı. Ayrıca ünlü Doğu Ekspresi’nde Cinayet romanını da bu ziyaretleri sırasında Pera Palace Hotel’deki odasında kaleme aldığı rivayet edilmektedir ve sırrı henüz çözülememiş olan kayıp 11 gününde de İstanbul’da, Pera Palace Hotel’de olduğu düşünülmektedir.” https://perapalace.com/hakkimizda/
Davetlilerin her biri ile el sıkışan ve hatırımız soran İsveç Konsolosu zarif Sayın Karin Hernmarck’a, eski günleri kısa sohbetimizde yâd ettiğimiz her zamanki zarafeti ile sevgili Demet Sabancı Çetindoğan’a teşekkür ederiz. Soprano Burcu Bukem Kuru ile bir kez daha gurur duyduk.
Kaynakça:
*Remembering the First Opera Night in İstanbul Booklet
**Wikidepia’dan faydalanılmıştır.
*** Classical Archives
**** https://perapalace.com/hakkimizda/
