Yaş almak hayatın doğal bir parçası. Asıl mesele, yılların geçmesini durdurmak değil; o yıllar geçerken bedenimizin bize ne kadar eşlik edebildiğini koruyabilmek.
Bugün “healthy aging” ve “longevity” kavramları giderek daha fazla konuşuluyor. Ancak sağlıklı yaş almayı yalnızca daha uzun yaşamak ya da daha genç görünmek üzerinden değerlendirmek, konunun önemli bir bölümünü gözden kaçırıyor.
“Benim için sağlıklı yaş almak; ilerleyen yıllarda da kendi bedenine güvenebilmek, günlük yaşamını mümkün olduğunca bağımsız sürdürebilmek, yerden rahatlıkla kalkabilmek, merdiven çıkabilmek, yürüyebilmek, seyahat edebilmek ve hayatın içinde hareket etmeye devam edebilmektir.”
İkinci Kuşak Pilates Usta Eğitmeni Elif Dalkılıç, sağlıklı yaş alma yaklaşımının temelinde bedenin yaşla birlikte değişen kapasitesini korumaya yönelik sürdürülebilir alışkanlıkların bulunduğuna dikkat çekiyor.
“Yaşlanmayı durduramayız. Ancak bedenimizin yaş alma sürecine nasıl karşılık vereceğini etkileyebiliriz. Bunun için hareketi hayatımızın geçici bir dönemi değil, yaşam boyu sürdürülebilecek bir alışkanlık haline getirmemiz gerekiyor.”
Önemli olan kaç yaşında olduğumuz değil, o yaşta neleri yapabildiğimiz.
Yaş ilerledikçe kas gücü, denge, hareket açıklığı, koordinasyon ve reaksiyon kapasitesi gibi fiziksel özelliklerde değişimler meydana gelebiliyor. Bu değişimler yalnızca spor performansını değil, günlük hayatın en basit işlerini de etkileyebiliyor.
Bir sandalyeden kalkmak, yere eğilmek, merdiven çıkmak, tek ayak üzerinde dengede durmak ya da uzun süre yürüyebilmek aslında bedenimizin fonksiyonel kapasitesinin bir parçası.
“Bence sağlıklı yaş almanın en önemli göstergelerinden biri, yaşımızdan çok o yaşta ne kadar bağımsız hareket edebildiğimiz. Çünkü hareket özgürlüğü azaldığında yaşamın kendisi de giderek daralıyor.” Bu nedenle egzersizi yalnızca kilo vermek, daha fit görünmek ya da belirli bir fiziksel görüntüye ulaşmak amacıyla değerlendirmemek gerekiyor.
Egzersiz, gelecekte kullanacağımız beden için bugünden yaptığımız bir yatırım.
Pilatesin farkı yalnızca kas çalıştırmak değil. Pilates, kontrollü hareket, kuvvet, mobilite, denge, koordinasyon, nefes ve beden farkındalığını bir arada ele alan bir egzersiz yaklaşımı olarak sağlıklı yaş alma perspektifinde değerlendirilebilir.
Dalkılıç’a göre Pilatesin önemli taraflarından biri, kişiye yalnızca bir hareketi yaptırmak değil, hareketi nasıl yaptığını fark ettirmesi.
“Pilatesi yalnızca kasları çalıştıran bir egzersiz olarak görmüyorum. Bedenin nerede olduğunu, nasıl hareket ettiğini, nerede zorlandığını ve hareketi nasıl daha verimli
gerçekleştirebileceğini fark etmeyi de öğretiyor. Bu farkındalık yalnızca ders sırasında değil, günlük yaşamda da karşılık bulabiliyor.”
Bununla birlikte pilatesi sağlıklı yaş almanın tek başına çözümü olarak değerlendirmek de doğru değil. Sağlıklı yaş alma; düzenli fiziksel aktivitenin yanı sıra yeterli uyku, dengeli beslenme, stres yönetimi, sosyal ilişkiler ve kişinin genel yaşam alışkanlıklarının bir bütünü.
Pilates bu bütünün içerisinde, özellikle hareket kapasitesini, kuvveti, dengeyi, mobiliteyi ve beden farkındalığını destekleyen araçlardan biri olarak düşünülebilir.
Bilim ne söylüyor?
Pilatesin ileri yaştaki bireyler üzerindeki etkilerini inceleyen sistematik derleme ve meta-analizlerde; denge, kuvvet, esneklik ve fonksiyonel kapasite gibi bazı fiziksel göstergelerde olumlu sonuçlarla ilişkili olduğu bildiriliyor.
2021 yılında yayımlanan bir sistematik derleme ve meta-analizde 39 çalışmanın sonuçları incelenmiş ve Pilates uygulamalarının ileri yaştaki bireylerde fiziksel performans ve düşme riskiyle ilişkili bazı göstergelerde olumlu etkileri olduğu bildirilmiştir.
2022 yılında yayımlanan başka bir sistematik derleme ve meta-analiz de yaşlı bireylerde Pilatesin çeşitli fiziksel ve fonksiyonel parametreler üzerindeki olası yararlarını değerlendirmiştir.
2023 yılında yayımlanan ve randomize kontrollü çalışmaları inceleyen bir başka sistematik derleme ve meta-analiz ise Pilatesin ileri yaştaki bireylerde denge üzerindeki etkilerini değerlendirmiştir.
Ancak bu çalışmaların sonuçlarını yorumlarken araştırmalar arasındaki yöntemsel farklılıkların ve bazı sonuçlardaki kanıt düzeyinin sınırlı olabileceğinin de göz önünde bulundurulması gerekiyor. Pilatesin etkilerini daha net ortaya koyabilmek için daha nitelikli ve uzun dönemli araştırmalara ihtiyaç var.
“Hedef genç kalmak değil, kapasitemizi koruyarak yaş almak. “Longevity” kavramının da bu açıdan ele alınması gerektiğini düşünüyorum.”
Uzun yaşamak elbette önemli. Ancak uzun bir yaşamın değerini belirleyen şey yalnızca kaç yıl sürdüğü değil, o yılların ne kadarını kendi hayatımız üzerinde söz sahibi olarak geçirebildiğimiz.
Longevity benim için yalnızca daha uzun yaşamak değil; daha uzun süre hareket edebilmek, kendi ihtiyaçlarımızı karşılayabilmek, bedenimizle bağlantımızı koruyabilmek ve yaşamın ilerleyen dönemlerinde de özgür hissedebilmek.
“Bu nedenle hedefimiz genç kalmaya çalışmak değil. Hedefimiz, yaş alırken bedenimizin kapasitesini mümkün olduğunca uzun süre koruyabilmek. Bunun yolu da yalnızca belirli bir yaşa geldiğimizde egzersize başlamak değil; hareketi hayatımızın erken dönemlerinden itibaren sürdürülebilir bir alışkanlık haline getirmekten geçiyor.”
“Bedenimize bugün nasıl davrandığımız, gelecekte nasıl hareket edeceğimiz üzerinde etkili. Egzersizi yalnızca bugünkü bedenimiz için değil, gelecekte yaşayacağımız hayat için düşünmeliyiz.”
Sağlıklı yaş almak belki de tam olarak burada başlıyor:
Daha genç görünmeye çalışmakta değil, gelecekteki bedenimizin bize eşlik edebilmesi için bugünden ona iyi bakmakta.
Elif Dalkılıç Kimdir?
İkinci Kuşak Pilates Usta Eğitmeni Elif Dalkılıç, 2006 yılında Ege Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü’nden mezun oldu. Pilates alanındaki profesyonel çalışmalarını 2000’li yılların başından itibaren sürdüren Dalkılıç, 2009 yılında Mersin’de Elif’s Studio Pilates’i kurdu.
2012 yılında Almanya’da düzenlenen bir konferansta Birinci Kuşak Pilates Master Eğitmeni Lolita San Miguel ile tanışan Dalkılıç, bu buluşmanın ardından Lolita San Miguel’in Palm Beach Gardens, Florida’da yürüttüğü Master ve Mentor eğitim programlarına özel davetle katıldı. Toplam 500 saatlik eğitim sürecini 2014 yılında tamamladı.
Dalkılıç, 2014 yılından bu yana Türkiye’de Lolita San Miguel’in eğitmen yetiştirme sisteminin temsilciliğini yürütmekte ve Pilates eğitmenlerinin yetişmesine yönelik eğitimler vermektedir.
İkinci kuşak Pilates eğitmeni olarak çalışmalarını yalnızca bireysel egzersiz pratiği üzerine değil; Pilates eğitiminin niteliği, hareketin yaşam boyu sürdürülebilir bir alışkanlık haline gelmesi ve sağlıklı yaş alma perspektifi üzerine de sürdürmektedir.
Instagram: @elifddalkilic https://www.instagram.com/elifddalkilic?utm_source=ig_web_button_share_sheet&ig sh=ZDNlZDc0MzIxNw==
LinkedIn: Elif Dalkılıç https://www.linkedin.com/in/elif-dalk%C4%B1l%C4%B1%C3%A7-98b88986/?lipi=ur n%3Ali%3Apage%3Ad_flagship3_profile_view_base_contact_details%3Ba8IXEgBC R8SWaWV0wn21Rw%3D%3D
Bilimsel Kaynaklar
- Fernández-Rodríguez et al. (2021). Pilates improves physical performance and decreases risk of falls in older adults: a systematic review and meta-analysis. Physiotherapy, 112, 163–177. DOI: 10.1016/j.physio.2021.05.008
- Pereira et al. (2022). Benefits of Pilates in the Elderly Population: A Systematic Review and Meta-Analysis. European Journal of Investigation in Health, Psychology and Education, 12(3), 236–268. DOI: 10.3390/ejihpe12030018
Sampaio et al. (2023). The Effectiveness of Pilates Trai
