Modern dünyanın hız ve başarı odaklı yapısı, insanları sürekli meşgul olmaya ve her anı verimli değerlendirmeye yönlendirirken, dinlenmek dahi birçok kişi için kaygı yaratan bir deneyime dönüşüyor. “Boş Zaman Kaygısı” olarak tanımlanan bu durumun, kişinin kendine ayırdığı zamanı bile sorgulamasına neden olduğunu belirten Çift Terapisti Dr. Psk. Sevilay Abudaram, üretkenlik kültürü, sosyal medya baskısı ve sürekli yeterli olma beklentisinin bireylerin dinlenme hakkıyla kurduğu ilişkiyi zedelediğine dikkat çekiyor.
Günümüzde yoğun olmak, çoğu zaman başarılı ve değerli olmanın bir göstergesi olarak algılanırken, durmak ve hiçbir şey yapmadan vakit geçirmek giderek zorlaşıyor. Sürekli yapılacaklar listeleriyle hareket eden bireyler, boş kaldıkları anlarda dahi “Daha faydalı bir şey yapmalıyım”, “Bu zamanı değerlendirmeliyim” ya da “Yeterince üretken değilim” gibi düşüncelerle karşı karşıya kalabiliyor. Çocukluktan itibaren başarı ve üretkenlik üzerinden şekillenen değer algısı, yetişkinlik döneminde kişinin kendisini yaptığı işler ve sorumlulukları üzerinden değerlendirmesine neden olurken, sakin anlarda huzursuzluk yaşamasına yol açabiliyor. Sosyal medyanın da güçlendirdiği bu algı, bireylerin kendi dinlenme biçimlerini sorgulamasına ve kendilerine ayırdıkları zamanı dahi bir performans alanına dönüştürmesine neden olabiliyor. Sürekli meşgul olmak zaman zaman kişinin kendi duygu ve düşüncelerinden uzaklaşma biçimine dönüşürken, durabilmek ve dinlenebilmek ise psikolojik olarak yeniden dengelenmenin ve kişinin kendisiyle bağ kurmasının önemli yollarından biri olarak öne çıkıyor.
Modern yaşamın bireylerin dinlenme biçimleri üzerindeki etkisine dikkat çeken Çift Terapisti Dr. Psk. Sevilay Abudaram, “Bugün birçok insan için dinlenmek, kendine zaman ayırmak ya da hiçbir şey yapmadan kalabilmek kolay bir deneyim değil. Çünkü değerimizi çoğu zaman ne kadar ürettiğimiz ne kadar başarılı olduğumuz ve ne kadar çok şeyi yetiştirdiğimiz üzerinden ölçmeye başladık. Oysa insanın yalnızca yaptığı şeylerle değil, olduğu haliyle de değerli olduğunu hatırlaması gerekiyor. Sürekli hareket halinde olmak, kişinin kendi ihtiyaçlarını duymasını zorlaştırabilir. Bazen durmak, aslında kendimize yeniden yaklaşmanın en önemli yollarından biridir.” açıklamasında bulundu.
Boş Zamanın Yarattığı Görünmez Baskı
Sürekli meşgul olma hali zaman içerisinde bireylerin kendi ihtiyaçlarıyla arasına mesafe koymasına neden olabiliyor. Dinlenmek, kişinin kendisini yenilemesi için doğal bir ihtiyaçken, üretkenlik odaklı yaşam biçimi nedeniyle çoğu zaman ertelenen ya da hak edilmesi gereken bir ödül gibi görülüyor. Kişinin kendine ayırdığı zamanı bile bir hedefe dönüştürmesi, boş zamanın getirdiği rahatlama hissinin yerini performans baskısına bırakmasına neden olabiliyor. Kitap okumak, spor yapmak, meditasyon yapmak ya da kişisel gelişim aktiviteleriyle ilgilenmek dahi bazen keyif alınan deneyimler olmaktan çıkarak tamamlanması gereken görevler haline gelebiliyor. Bu noktada önemli olan, dinlenmeyi kişinin zihinsel ve duygusal dengesini koruyabilmesi için gerekli bir alan olarak yeniden değerlendirmek oluyor.
Boş Zaman Kaygısıyla Baş Etmenin ve Kendine Alan Açmanın Yolları
Çift Terapisti Dr. Psk. Sevilay Abudaram, sürekli üretme baskısından uzaklaşmak ve dinlenmeyle daha sağlıklı bir ilişki kurabilmek için şu adımların önemli olduğunu belirtiyor:
1. Dinlenmenin Bir İhtiyaç Olduğunu Kabul Etmek: Dinlenmek, zaman kaybetmek ya da yeterince üretken olmamak anlamına gelmiyor. Zihinsel ve fiziksel olarak yenilenebilmek için dinlenmeye de diğer ihtiyaçlar kadar alan açmak gerekiyor.
2. Değeri Sadece Başarılarla Ölçmemek: Kişinin kendisini yalnızca yaptığı işler, kariyer hedefleri ya da tamamladığı sorumluluklar üzerinden değerlendirmemesi önem taşıyor. Bireyin varoluşu, üretkenliğinden bağımsız olarak da değerlidir.
3. Boşluk Hissiyle Kalabilmeyi Öğrenmek: Plansız ve sessiz anlar ilk etapta rahatsız edici hissettirse de kişinin kendi duygu ve ihtiyaçlarını fark edebilmesi için önemli fırsatlar sunuyor. Sürekli kaçmak yerine bu alanlarla temas kurabilmek gerekiyor.
4. Kendine Zaman Ayırmayı Performansa Dönüştürmemek: Öz bakım ve kişisel zamanlar da bir başarı kriterine dönüşmemeli. Kişinin kendisiyle kurduğu bağ, tamamlanması gereken bir görev değil, şefkatle yaklaşılması gereken bir süreçtir.
Boş kalabilmek, günümüz dünyasında giderek zorlaşan ancak psikolojik iyi oluş için büyük önem taşıyan bir beceri haline geliyor. Sürekli yetişmeye çalışmak yerine zaman zaman durabilmek, kişinin kendi ihtiyaçlarını fark etmesine ve hayatıyla daha dengeli bir ilişki kurmasına yardımcı oluyor. Çünkü gerçek verimlilik, ne zaman yavaşlaması gerektiğini bilmekten geçiyor.
