Yazılarımda ifade ettiğim üzere; futboldan hiç anlamadığım gibi ilgimi de çektiğini söyleyemem, kendimi stadyumda maç izlerken hayal edemediğim gibi bir taraftar da değilim. Ancak Simon Kuper’in kitap adına izdüşüm futbol ekonomisi ilgimi çekiyor. Özellikle ülkemde oynanan uluslararası futbol maçları, spor müsabakaları, defileler, fuarlar, konferanslar ve nicesi. Hacettepe ve Boğaziçi üniversitelerimde ilk akademik turizm yöneticiliği eğitimlerim, yıllar içindeki deneyimlerimle değerlendirmeye çalışıyorum.
“İstanbul, UEFA Avrupa Ligi Finali’ne ev sahipliği yapıyor. ⚽🏆
UEFA Avrupa Ligi Finali coşkusu, İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin destekleriyle futbolseverlerle buluşmaya hazırlanıyor. Taraftar etkinlikleri, dev organizasyon atmosferi ve şehrin enerjisiyle İstanbul’u saracak. Final heyecanını hep birlikte yaşamaya hazırlanıyoruz!
Beşiktaş Park Stadyumu Maç Saati: 22.00” ibb genclik ve spor
20 Mayıs 2026’da İstanbul – Beşiktaş Park stadyumunda olması kadar bir İngiliz takımının ülkeme gelmesi de ilgimi çekiyor. Nedeni malum. İlkokula İskoçya’da (Edinburgh) başladığım, 6th Form’u Londra’da okuduğum için. Babam da Beşiktaşlı. Daha önce de ifade ettiğim gibi: “Babam ailesi ile birlikte Beşiktaş’ta yaşamış. Kabataş Erkek Lisesi’ni de “Şeref Talebesi” olarak bitirmiş, her okulunu olduğu gibi. Çerkes kökenli babaannesi de Balatlı Seher Hanım’dı. Bu şartlarda koyu BJK’li olması doğaldı tabii. Futbola meraklıydı, ilgili ve bilgiliydi. Gece maçlarını bile kaçırmazdı. Evde maç izlediğinde odaya girmez, rahatsız etmezdik. Tıpkı anneannem namaz kılarken olduğu gibi. Babam fakültenin futbol takımında imiş. Fakülteden dönem arkadaşı Prof. Dr. Nihat Uluocak amca “Beşiktaşlı sol açık Şükrü’den sonra Faik gelirdi” demişti bir sempozyumda, kayıtlara da geçmişti.” İnternetten maçla ilgili haberleri izledim.
Prens William’ın ülkesinde oğluyla birlikte futbol izlerken coşkusuna aşına olduğum için
İstanbul Beşiktaş’taki locadaki zarif, coşkulu, duygu dolu beden dilini sempatik buldum.
Futbol gibi müsabakalarda prens tacı ve pelerini stadyumun dışında kalıyor. Çok mutlu olduğu beden diline yansıyor. Takımı için İstanbul’a gelmiş. Babası gibi halk ile içten, esprili konuşmaları sempatik. “Bizden biri” gibi hissettiriyor. Bu çok güzel bir duygu. Kraliyet ailesi çok disiplinli, kurallı yetişiyor. Gittiğim okullar da disiplinliydi. Bu disiplin öğrenciyi ezici bir disiplin değil, onu hayata hazırlayıcı bir disiplindi.
Stadyumu ve İstanbul’u beğenmiş maça gelen iki takımın da taraftarları. Organizasyondan memnun kalmışlar. Büyük bir heyecan ve coşkuyla stadyuma doğru yürüyorlardı. Kimi formasının arkasına “Kebap” yazdırmış. Tebessüm ettim. Kimi kebap, kimi döner, kimi ise
“Yüzde yüz baklava” diye görüş bildirdi. Tanıdığım İngilizlerin çoğu Türk yemeklerini sever.
Maç sonrası sokaklarda coşkuyla yemekler yenmiş, kutlamalar yapılmış. Biz gerek ülkemizde gerekse de İngiltere ve İskoçya’da maç sonrası pek sokağa çıkmaz, İngiltere’de o geceler publara gitmezdik. Tıpkı hafta sonları yazlığımızın önünden denize girmediğimiz gibi.
Tabii bu büyük organizasyonun görünmeyen yüzlerce kahramanı var, uluslararası sempozyum gibi deneyimlerimden bilebildiğim. Annemle babam ERBG 350. kuruluş yılı kutlamalarına davet edilmişlerdi. Kraliçe II. Elizabeth himayelerinde olmuştu.
Futbol büyük bir pasta ve müthiş ekonomik girdi değeri taşıyor. Samuelson Hoca’nın kafamın altına yastık olacak kadar kocaman kitabı gibi iktisat kitaplarımdan ve kıymetli ekonomi hocalarımın derslerinden bildiğim gibi. Bu bağlamda Prof. Dr. Hasan Dener Hocamın, Prof. Dr. Yüksel Ülken, Prof. Dr. Akın İlkin gibi birlikte çalıştığım “hocaların hocası” olan kıymetli iktisat hocalarımızın da ruhunu şad edeyim.
Stadyumdaki kedi de pek şeker. Birçok yerde sevimliliğinden espri ile bahsedilmiş. İngilizler de kedileri severler. Londra’da Honeybunch’ımız dünya tatlısı bir kedi idi. 5 yavrusu oldu. Yazmıştım bir yazımda tatlılığını. Bir de “boy friend”i vardı. Annem “Bu İngilizlerin kedisi bile centilmen” diye espri yapmıştı.
Aston Villa ve Freiburg taraftarları bizim üç büyük takımımızı (GS, BJK, FB) biliyorlar. Bazı futbolcuların isimlerini de söylediler.
Kazanan Takım: Aston Villa Tarihçesi
Kurucu William McGregor şöyle söylemiş:
“Bu zorluğun üstesinden gelmek için şu öneriyi sunmak istiyorum: İngiltere’nin en önde gelen on veya on iki kulübü bir araya gelerek her sezon deplasmanlı ve iç saha maçları düzenlesinler.”
“Önemli Noktalarımız:
1874 – Aston Villa Futbol Kulübü kuruldu
1874’te kriketin kurucuları bir gaz lambasının altında buluşarak futbolu spor olarak seçtiler.
- – FA Kupası şampiyonu
Aston Villa, FA Kupası’nı ilk kez kazandı; 1957’deki son zaferimiz ise kulübün dünyanın en eski kupa yarışmasında yedinci kez şampiyon olması anlamına geliyor.
- – Futbol Ligi kuruldu
Aston Villa Direktörü William McGregor önderliğinde 1888 yılında kurulan Futbol Ligi’nin kurucu üyelerinden biriyiz.
1894 – Futbol Ligi şampiyonu
Kulüp, yedi şampiyonluğun ilki olan ilk lig şampiyonluğunu kazandı.
1982 – Aston Villa, Avrupa Kupası’nı kazandı.
1982’de Rotterdam’da unutulmaz bir gecede Avrupa Kupası’nı kaldırarak en büyük zaferlerimizi kutladık ve 1983’te Avrupa Süper Kupası’nı kazandık.
- – Erkekler A takımı Premier Lig’e geri yükseldi
Erkekler A takımımız, kulüp rekoru kırarak 10 lig maçlık galibiyet serisi yakaladı ve Premier Lig’e geri dönmeyi başararak İngiltere’nin en üst ligine dönüşünü garantiledi.
- – Kadınlar A Takımı, Kadınlar Süper Ligi’ne yükseldi.
2019/20 sezonunda kadın A takımımız Kadınlar Süper Ligi’ne (WSL) yükselmeyi başardı.
- – Aston Villa U18 Takımı FA Gençlik Kupası’nı kazandı.
Mayıs 2021’de U18 takımımız, Villa Park’ta Liverpool’u 2-1 yenerek 2002’den bu yana ilk kez FA Gençlik Kupası’nı kazandı.
- – Villa Park 125. yıl dönümünü kutluyor
Kulüp, Nisan 1897’den beri Villa Park’ı evi olarak adlandırmaktan gurur duyuyor ve bu ikonik stadyumumuzu özel bir dönüm noktasıyla kutluyor.
- – Avrupa Konferans Ligi elemeleri ve Kadınlar FA Kupası yarı finalleri
2023/24 sezonunda, erkek A takımımızın Avrupa Konferans Ligi’ne katılmaya hak kazanması ve yarı finallere ulaşmasıyla kulüp Avrupa futboluna geri döndü. Bunun yanı sıra, kadın A takımımız da FA Cup yarı finallerine yükseldi.
Villa Park, P!NK ve Bruce Springsteen ile The E Street Band gibi dünyaca ünlü isimleri ağırlayarak yeniden dünya standartlarında bir konser mekanı haline geldi.
- – Premier Lig’de dördüncülük ve Şampiyonlar Ligi’ne katılma hakkı.
Erkekler A takımımız, Premier Lig’de unutulmaz bir dördüncülük elde etti – bu, son 28 yılın en yüksek lig sıralaması – ve tarihimizde ilk kez 2024/25 sezonu için Şampiyonlar Ligi’ne katılma hakkı kazandı.
Mayıs 2024’te, 18 yaş altı takımımız 1985’ten bu yana ilk kez Birmingham Senior Kupası’nı kazandı.
17 farklı alanı kapsayan, dünya standartlarında yeni ağırlama hizmetlerimizi başlattık ve eşsiz bir atmosferde üst düzey deneyimler sunuyoruz.
Kulüp ve adidas, spor giyim devinin 2024/25 sezonundan itibaren resmi forma ortağımız olmasını öngören çok yıllık ortaklığımızı duyurdu.
Foo Fighters, muhteşem mekanımızda sahne alan son dünyaca ünlü sanatçılar oldu.
2025 – 150. yıl dönümümüzü kutlamak için unutulmaz kampanyalar
Kulübümüzün tarihi 150. yıldönümü sezonunu kutlarken, erkek takımımız Avrupa’nın elit takımları arasında mücadele etti ve Şampiyonlar Ligi’nde çeyrek finale yükseldi, ayrıca 10 yıl sonra ilk kez Wembley’de FA Cup yarı finaline ulaştı.
Erkekler Akademimizde, 18 yaş altı takımımız eşi benzeri görülmemiş bir üçlü zafer elde etti: Premier Lig güney grubunu zirvede tamamladı, ligin ulusal şampiyonluğunu kutladı ve prestijli FA Gençlik Kupası’nı kaldırdı.
Kadın takımımız tüm iç saha maçlarını Villa Park’ta oynadı ve Kadınlar Süper Ligi’nde altıncı sırada yer aldı.
21 Yaş Altı Kız Akademimiz, Loughborough Stadyumu’nda düzenlenen Profesyonel Oyun Akademisi Kupası’nı kazandı.
Kulüp, Mayıs 2025’te Birmingham’ın simgesel Bullring alışveriş merkezinin kalbinde yepyeni perakende mağazasını açarak ticari varlığını genişletti.
Villa Park, dünyaca ünlü sanatçıların konserlerine ev sahipliği yaptı: Guns N’ Roses, Chris Brown, Kendrick Lamar ve SZA’nın yanı sıra, ikonik Ozzy Osbourne ve Black Sabbath’ın son kez sahneye çıktığı unutulmaz “Back to the Beginning” konseri de burada gerçekleşti.
Kulüp, Premier Lig Eşitlik, Çeşitlilik ve Kapsayıcılık Standardı’nın (PLEDIS) Orta Seviyesine ulaştı; bu, herkes için kapsayıcı ve sıcak bir ortam yaratma konusundaki devam eden taahhüdümüzde önemli bir kilometre taşıdır ve eşitlik, çeşitlilik ve kapsayıcılığı yaptığımız her şeye yerleştirmek için kulüp genelinde gösterilen yoğun çalışma, özveri ve iş birliğini yansıtmaktadır.” Aston Villa internet sayfası
Sporun ekonomik ve sosyal getirisi hoşuma gidiyor her ne kadar futboldan anlamasam da mutlu oluyorum. İstanbul’dan memnun kalanların tekrar şehrimizi veya ülkemizi ziyaret edeceğini tahmin ediyorum.
Spor Turizmi büyük bir gelir girdisi. Ayrıca tanınırlık.
Osmanlı döneminde futbol oynayanların tutuklandığı, Cumhuriyetin ilk yıllarında geçinebimek için başka işlerde çalıştıkları futbolcuları yad etmeden olmaz. Bu sektöre tutkuyla gönülden emek veren, gelişimini sağlayan kişileri de saygıyla anmak gerek tabii.
“Futbol Sadece ve Asla Futbol Değildir” diye yazan Simon Kuper’e katılmamak mümkün mü?
Keşke her gün futbol maçları, spor müsabakaları, müzik, sanat, sergi, bilimsel organizasyonlar olsa, bütün dünya insanları mutlu, bolluklu yaşasa da savaşlar, sürgünler olmasa. Bugün Büyük Çerkes Sürgünü’nün yıldönümü. Rengigül Hanım ve Seher Hanım başta olmak üzere tüm sürgün acılarını yaşayanların ruhlarını şad ettim.
