14 Dernekten Kronik Hastalıklarda Önemli Mesaj: Ölüm Oranı %21 Azaltılabilir
Türkiye’de ilk kez 13 uzmanlık derneği ve 1 hasta derneği, toplum sağlığını doğrudan etkileyen kritik kronik hastalıklarda tedaviye uyum oranının artırılması için ortak bir çatı altında buluştu. Bir vakıf tarafından yönetilen Servier Grubu’nun iştiraki olan Servier Türkiye’nin koşulsuz katkılarıyla hayata geçirilen “Türkiye 2030’da %50” projesi, hastaların tedaviye uyumunu artırarak hastalık kontrol oranlarını 2030 yılına kadar en az %50’ye yükseltmeyi amaçlıyor.
14 Dernekten Ortak Uyarı: Veriler Acil Eylem Gerekliliğini Gösteriyor!
Proje kapsamında yer alan 14 dernek arasında; Ateroskleroz Derneği, Avrasya Kalp Yetersizliği Derneği, Dahiliye Uzmanları Derneği, İç Hastalıkları Uzmanlık Eğitim Araştırma Derneği, Kalp Damar Hastalıklarıyla Mücadele ve Farkındalık Derneği, Kardiyovasküler Akademi Derneği, Klinik Endokrinoloji ve Diyabet Derneği, Metabolik Sendrom Derneği, Türk Diyabet Cemiyeti, Türk Girişimsel Kardiyoloji Vakfı, Türk Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıkları Derneği, Türk İç Hastalıkları Uzmanlık Derneği, Türkiye Diyabet Vakfı Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği yer alıyor.
Dernek uzmanları, açıkladıkları ortak deklarasyonda şu mesajı vurguladı:
“Bizler, Türkiye genelinde farklı uzmanlık alanlarında faaliyet gösteren 14 dernek olarak, ülkemizde başta hipertansiyon ve tip 2 diyabet olmak üzere kronik hastalıklarla mücadele eden bireylerin yaşam kalitesini artırmak, komplikasyon risklerini azaltmak ve toplum sağlığını geliştirmek amacıyla ortak bir irade ile hareket etmeye karar verdik.
Ülkemizin gelecek nesillerinin sağlıklı ve refah içinde olabilmesi, sağlık sistemi üzerinde yaratılan yükün azaltılabilmesi için tüm sağlık meslek mensuplarının konu hakkında bilgilendirilmesi, ilgili kamu kurumları da dahil olmak üzere tüm sağlık kurum ve kuruluşlarının özellikle hipertansiyon, diyabet ve diğer kardiyovasküler hastalıklar, bu hastalıkların temelleri ve tedavi yöntemleri konusunda bilgilendirilmesi bir zorunluluktur.”
Türkiye’de Kronik Hastalık Kontrolü Alarm Veriyor!
Bilimsel araştırmalar, Türkiye’de hipertansiyon ve diyabet yönetiminin hedeflenen kontrol seviyelerinin oldukça gerisinde olduğunu gösteriyor:
- Hipertansiyon tedavisinde hedefe ulaşma oranı yalnızca %22,2’dir. (1)
- Tip 2 diyabette hedefe ulaşma oranı ise %36,7 seviyesindedir. (2)
Bu veriler, hastaların tedaviye erişim imkânı olmasına rağmen kontrolün sağlanamadığını, bunun da komplikasyon oranlarını yükselttiğini açıkça göstermektedir.
Ölüm Oranları %21 Azaltılabilir!
Dünya Sağlık Örgütü’ne göre kronik hastalıklarda tedaviye uyum, sağlık sonuçlarını belirleyen en kritik faktörlerden biridir. “Tedaviye Uyum”: Hastaların doktorları tarafından önerilen yaşam tarzı değişikliklerine uyması ve reçete edilen ilaçları önerildiği şekilde kullanması olarak tanımlanmaktadır.
Yapılan global çalışmalar:
- Kronik hastalıklarda her 2 hastadan 1’inin tedaviye uyumsuz olduğunu göstermektedir. (3)
- Hipertansiyon ve diyabette düşük uyum oranlarının; kardiyovasküler hastalıklar, felç, böbrek yetmezliği ve erken ölüm riskini anlamlı biçimde arttırdığı kanıtlanmıştır. (4)
- OECD verileri, tedavi uyumunun artırılmasının uzun dönem ölüm oranlarını %21 azaltabileceğini göstermektedir. (5)
- Aynı rapora göre, Avrupa’da yüksek uyum ile yıllık 125 milyar € sağlık harcaması tasarrufu sağlanabilir. (6)
Bu sonuçlar, tedaviye uyumun yalnızca bireysel sağlıkla sınırlı kalmadığını; ülke ekonomisi, sağlık harcamaları ve iş gücü üretkenliği açısından da milli bir önem taşıdığını ortaya koymaktadır.
Türkiye’deki düşük uyum oranının sağlık sistemi üzerindeki yükü artırdığını belirten uzmanlara göre;
*Türkiye’de hipertansiyon tedavisine başlayan hastaların %50’si ilk yıl içinde tedaviyi bırakıyor. (7)
*Tedaviye uyumsuzluk, diyabet komplikasyonlarını tetikliyor. (8)
*Uyum azaldıkça hastaneye yatışlar %20’ye kadar artış gösteriyor. (9)
Bu tablo hem toplum sağlığını hem de sağlık sisteminin sürdürülebilirliğini tehdit eden bir yük oluşturmaktadır.
“Türkiye 2030’da %50” Projesi Bu Kritik Tabloyu Değiştirmek İçin Yola Çıktı
14 derneğin oluşturduğu ortak irade doğrultusunda proje dört ana alanda ilerleyecek.
1.Hekim Eğitimleri ve Rehberlik Programları
- Bilimsel rehberlere dayalı eğitimler
- E-learning modülleri
- Webinar serileri
- Hekimlerin hasta iletişimini güçlendirmeye yönelik eğitimler
2. Hastalarda Tedaviye Uyumun Artırılması
- “Uyum elçileri” programı
- İlaç hatırlatma mobil uygulamaları
- Kişiye özel bilgilendirme materyalleri
- Dijital takip çözümleri
3. Toplumsal Farkındalık Kampanyaları
- Dünya Tedaviye Uyum Günü (27 Mart 2026) kapsamında ulusal etkinlikler
- TV ve radyo kamu spotları
- Influencer iş birlikleri
- Hasta taramaları ve halk bilgilendirme çalışmaları
4. Sağlık Sisteminde Optimizasyon
- Kullanılmayan reçeteli ilaç oranlarının azaltılması
- İyi uygulama örneklerinin yaygınlaştırılması
Projenin Toplum Sağlığına ve Ekonomiye Katkısı
Yapılan bilimsel araştırmalar ve OECD analizleri ışığında değerlendirildiğinde, ‘Türkiye 2030’da %50’ projesinin başarılı olması durumunda şu katkılar sağlanacaktır:
- Hipertansiyon ve diyabet kontrol oranlarında milyonlarca bireyin yaşam kalitesi artacak,
- Kardiyovasküler olaylar, felç, böbrek yetmezliği gibi komplikasyonlarda belirgin düşüş sağlanacak,
- Ülke çapında erken ölüm oranlarında %20’nin üzerinde azalma potansiyeli oluşacak,
- Sağlık harcamalarında milyarlarca liralık tasarruf sağlanabilecek.
- Kaynaklar:
(1) Closing the Gap in Global Disparities in Hypertension Control, Lancet & global pooled analysis verileri.
(2) TEMD-2 Çalışması, Endocrine Abstracts 2023.
(3) WHO, Adherence to Long-Term Therapies, 2003.
(4) Chowdhury R. et al., Eur Heart J., 2013.
(5) OECD Health Working Paper No.105, 2018.
(6) OECD Avrupa Sağlık Ekonomisi Analizi, 2018.
(7) Lemstra M. et al., Patient Prefer Adherence, 2018.
(8) Aikens et al., Diabet Med, 2013.
(9) DiBonaventura M. et al., Patient Prefer Adherence, 2014.
