Alzheimer hastalığı; yalnızca hafızayı değil, kişinin günlük yaşamını, karar verme becerilerini ve zamanla temel ihtiyaçlarını yönetebilme yetisini etkileyen, ilerleyici bir nörodejeneratif hastalık olarak öne çıkıyor. Günümüzde hastalığı tamamen ortadan kaldıran kesin bir tedavi bulunmasa da ilerleme hızını yavaşlatmaya ve yaşam kalitesini artırmaya yönelik destekleyici yaklaşımlar büyük önem taşıyor. Bu yaklaşımların başında ise doğru ve dengeli beslenme geliyor.
Bayındır İçerenköy Hastanesi Beslenme ve Diyetetik Uzmanı Burcu Üstad Arda, son yıllarda yapılan bilimsel çalışmaların, beslenme alışkanlıklarının beyin sağlığı üzerinde doğrudan etkili olduğunu ve bazı besin gruplarının bilişsel fonksiyonların korunmasına katkı sağlayabileceğini ortaya koyduğunu belirtiyor.
Alzheimer ve diğer demans türlerinde beyinde zamanla sinir hücrelerinde kayıp, hücreler arası iletişimde bozulma, iltihabi süreçlerde artış, oksidatif stresin yükselmesi ve damar yapısında bozulmalar görülüyor. Bu değişimler bilişsel işlevlerin giderek zayıflamasına ve günlük yaşam aktivitelerinin zorlaşmasına neden oluyor. Beslenme, bu süreci tamamen durduramasa da beyin dokusunu destekleyerek hastalığın daha yavaş ilerlemesine katkı sağlayabiliyor.
BESLENME NEDEN BU KADAR ÖNEMLİ?
Beynin, vücudun en fazla enerji tüketen organlarından biri olduğuna dikkat çeken Burcu Üstad Arda, “Yetersiz ve dengesiz beslenme; bilişsel fonksiyonların daha hızlı gerilemesine, kas kaybına, bağışıklık sisteminin zayıflamasına ve genel düşkünlüğün artmasına yol açabiliyor. Özellikle ileri yaş grubunda görülen iştahsızlık ve kilo kaybı, hastalığın seyrini olumsuz etkiliyor” dedi.
Arda, alzheimer ve demans hastalarında beslenmenin temel hedeflerini şu şekilde açıkladı;
- Bilişsel fonksiyonları desteklemek,
- Kas ve kilo kaybını önlemek,
- Bağışıklık sistemini güçlendirmek,
- Yaşam kalitesini mümkün olduğunca korumak olmalı.
BEYİN SAĞLIĞINI DESTEKLEYEN BESİN ÖGELERİ
Beslenme ve Diyetetik Uzmanı Burcu Üstad Arda, beyin sağlığının korunmasında bazı besin ögelerinin özellikle önem taşıdığını belirterek şunları söylüyor:
- Omega-3 yağ asitleri: Sinir hücre zarının yapısında yer alır, öğrenme ve hafıza fonksiyonlarını destekler. Yağlı balıklar, ceviz, chia ve keten tohumu önemli kaynaklardır.
- Antioksidanlar: Oksidatif stresin azaltılmasına yardımcı olur. Renkli sebze ve meyveler, yeşil yapraklı sebzeler ve kırmızı-mor meyveler bu açıdan zengindir.
- B vitaminleri (B12, B6, folat): Sinir sistemi sağlığı için kritiktir. Yetersizlikleri unutkanlık ve bilişsel gerileme ile ilişkilidir.
- Sağlıklı yağlar: Zeytinyağı, avokado ve yağlı tohumlar damar sağlığını destekler.
HANGİ BESLENME MODELİ ÖNERİLİYOR?
Beslenme ve Diyetetik Uzmanı Burcu Üstad Arda, bilimsel çalışmaların Akdeniz tipi beslenme ve beyin sağlığına uyarlanmış hali olan MIND diyetinin, Alzheimer ve demans riskinin azalmasıyla ilişkili olduğunu belirterek şu açıklamada bulundu:
“Bu beslenme modelinde sebze ve meyveler günlük beslenmenin temelini oluştururken, tam tahıllar, haftada en az iki kez balık tüketimi ve zeytinyağı ön planda yer alır. Kırmızı et, işlenmiş gıdalar ve şekerli besinlerin ise sınırlandırılması önerilmektedir. Bu yaklaşım, beyin sağlığının korunmasına ve bilişsel fonksiyonların desteklenmesine katkı sağlayabilir.”
HASTALIKTA BESLENMEYİ ZORLAŞTIRAN DURUMLAR
Hastalığın ilerleyen evrelerinde beslenmenin daha da zorlaştığına dikkat çeken Arda, “Alzheimer ve demansın ileri evrelerinde iştah kaybı, öğün atlama, çiğneme ve yutma güçlüğü, tat ve koku duyularında değişiklik ile kilo ve kas kaybı gibi sorunlar sık görülmektedir. Bu nedenle beslenme süreci yalnızca ne tüketildiğini değil, yemeğin nasıl sunulduğunu ve nasıl yedirildiğini de kapsamalıdır. Az ama sık öğünler, besin değeri yüksek tabaklar ve yeterli sıvı alımı bu süreçte büyük önem taşır” dedi.
BİREYSEL BESLENME PLANI ŞART
Her Alzheimer ve demans hastasının yaşı, hastalığın evresi, ek hastalıkları ve yutma kapasitesi farklıdır. Bu nedenle beslenme planının mutlaka bireyselleştirilmesi gerektiğini belirten Burcu Üstad Arda, amaçlarının sadece kilo kaybını önlemek değil, hastanın yaşam kalitesini ve fiziksel gücünü mümkün olduğunca korumak olduğunu ifade etti.
Beslenme ve Diyetetik Uzmanı Burcu Üstad Arda, beslenmenin Alzheimer ve demans hastalığındaki önemini şu sözlerle özetledi:
“Alzheimer ve demans hastalığında beslenme, hastalığı tedavi eden değil; hastalığın seyrini destekleyen güçlü bir araçtır. Erken dönemden itibaren doğru beslenme alışkanlıklarının kazandırılması ve hastalık sürecinde profesyonel destek alınması hem hastaların hem de bakım verenlerin bu süreci daha sağlıklı ve kontrollü bir şekilde yönetmesine katkı sağlar.”
