Boynumuzun ön kısmında yer alan kelebek şeklindeki tiroid bezi, ürettiği T3 (triiyodotironin) ve T4 (tiroksin) hormonlarıyla metabolizma hızından hücre yenilenmesine kadar pek çok sürecin düzenlenmesinde rol oynayan önemli bir endokrin organdır. Tiroid hormonlarının etkisi yalnızca iç organlarla sınırlı değildir. Cildin yenilenme hızı, nem dengesi, saç köklerinin büyüme döngüsü ve tırnak sağlığı da bu hormonlardan etkilenir. Bu nedenle tiroid bezinin az veya fazla çalışması, cilt ve saçlarda çeşitli değişikliklere yol açabilir.
Tiroid bezinin yetersiz çalışması olarak bilinen hipotiroidide metabolizma yavaşlar. Terleme azalabilir; ciltte kuruluk, matlaşma, soğukluk ve pullanma görülebilir. Bazı kişilerde özellikle yüzde ve göz çevresinde şişkinlik ortaya çıkabilir. Saçlar zamanla incelip cansızlaşabilir, kuruyup kırılganlaşabilir ve yaygın saç dökülmesi yaşanabilir. Kaşların özellikle dış üçte birlik kısmında seyrelme de hipotiroidiyle ilişkilendirilen belirtiler arasındadır. Tırnaklarda ise kırılganlık, kalınlaşma ve yavaş uzama dikkat çekebilir.
Tiroid bezinin aşırı çalıştığı hipertiroidide ise farklı belirtiler ortaya çıkar. Metabolizmanın hızlanmasıyla cilt daha sıcak, nemli ve ince bir hâl alabilir. Terleme artarken saçlarda incelme ve yaygın dökülme görülebilir. Tırnaklarda kırılganlık ve tırnak yatağından ayrılma da yaşanabilir. Tabi ki cilt kuruluğu veya saç dökülmesi tek başına tiroid hastalığı anlamına gelmez. Demir eksikliği, yetersiz protein alımı, stres, hormonal değişimler, bazı ilaçlar ve dermatolojik hastalıklar da benzer şikâyetlere neden olabilir. Bu nedenle belirtileri yalnızca kozmetik ürünlerle gidermeye çalışmak, altta yatan sağlık sorununun gözden kaçmasına yol açabilir.
Açıklanamayan saç dökülmesi, belirgin cilt kuruluğu veya saç ve tırnak yapısında değişiklikler yaşandığında tiroid fonksiyonlarının değerlendirilmesi önemlidir. TSH ilk değerlendirmede temel testtir. Sonuca ve klinik bulgulara göre serbest T4, gerektiğinde serbest T3 ve tiroid antikorları da istenebilir. Ayrıca saç ve tırnak sağlığı amacıyla kullanılan yüksek doz biotin içeren takviyeler, bazı laboratuvar yöntemlerinde tiroid testlerinin sonuçlarını yanıltıcı biçimde değiştirebilir. Bu nedenle test yaptırmadan önce kullanılan takviyelerin hekime bildirilmesi gerekir.
Tiroid hormonlarındaki değişikliklerin cilt üzerindeki etkilerini azaltmak için öncelikle cilt bariyerinin korunmasına özen gösterilmelidir. Özellikle cillte kuruluk yaşayan kişilerde seramid, gliserin, hyalüronik asit ve uygun konsantrasyonda üre içeren nemlendiriciler cildin nem dengesinin desteklenmesine yardımcı olabilir. Çok sıcak suyla duş almaktan, sert temizleyicilerden ve cildi tahriş edebilecek yoğun peeling uygulamalarından kaçınılmalıdır. Cildin güneşten korunması ve düzenli nemlendirilmesi de bakımın önemli parçalarıdır.
Saç bakımında ise saç derisini tahriş etmeyen nazik temizleyiciler tercih edilmeli, sık ısı uygulaması, yoğun kimyasal işlemler ve saçı zorlayan sıkı modeller sınırlandırılmalıdır. Saç dökülmesi yaşayan kişilerin yalnızca dökülme karşıtı şampuanlara yönelmesi yeterli olmayabilir. Çünkü saç köklerinin büyüme döngüsünü etkileyen hormonal dengesizlikler devam ettiği sürece kozmetik ürünlerle tek başına kalıcı sonuç almak mümkün değildir.
Beslenme de saç ve cilt sağlığının korunmasında önemli bir yere sahiptir. Yeterli protein alımının yanı sıra demir, çinko, selenyum ve B grubu vitaminlerinin yeterli düzeyde alınması saç sağlığını destekler. Ancak bu besin öğelerinin takviye olarak kullanılması her birey için gerekli değildir. Özellikle iyot ve selenyumun yüksek dozlarda alınması tiroid fonksiyonlarını olumsuz etkileyebilir. Aşırı selenyum alımı ayrıca saç dökülmesi ve tırnak kırılganlığına neden olabilir. Bu nedenle eksiklik veya ihtiyaç belirlenmeden gelişigüzel takviye kullanımından kaçınılmalıdır.
Cilt ve saçlarımızdaki değişimler, bazen vücudumuzun iç işleyişine dair önemli ipuçları taşır. Bu ipuçlarını doğru değerlendirmek, ihtiyaç duyulan bakımı belirlemek ve gerektiğinde uzman desteğine başvurmak, sağlığımızı korumanın önemli bir parçasıdır.
Sağlıkla kalınız…












