Artan sera gazı emisyonları, kentleşme ve hava kirliliğinin beraberinde getirdiği iklim değişikliği, yaşamın birçok alanını dönüştürdüğü gibi insan sağlığını da etkiliyor. Yükselen sıcaklıklar, değişen nem oranları, UV maruziyeti ve hava kirliliği cilt sağlığı üzerinde yeni riskleri beraberinde getiriyor. Öyle ki Journal of Investigative Dermatology’de yayımlanan SALIA kohort araştırmasına göre fosil yakıt kaynaklı mikro partiküllere yoğun maruz kalan bireylerde yüzdeki pigmentasyon ve derin kırışıklık oluşumunun yüzde 20’den fazla arttığı saptandı. Trafik ve sanayi kaynaklı bu mikroskobik kirleticilerin cildin koruyucu lipid tabakasını parçalayarak nem tutma kapasitesini yüzde 24 düşürdüğü, burun ve dudak çevresindeki kırışıklık derinliğini ise yüzde 15 oranında artırdığı belirlendi.
Fosil yakıt tüketimi ve plansız büyüme, modern kentleri devasa ısı ve kirlilik alanlarına çeviriyor. Birleşmiş Milletler verilerine göre bugün dünya nüfusunun yüzde 55’inden fazlası şehirlerde yaşıyor; bu oranın 2050 yılına kadar yüzde 68 seviyesine ulaşacağı öngörülüyor. Türkiye İstatistik Kurumu verileri ise Türkiye’de il ve ilçe merkezlerinde yaşayan nüfus oranının yüzde 77 seviyesine yükseldiğini gösteriyor.
Artan betonlaşma, yoğun trafik ve sanayi emisyonları, şehirlerde solunan havayı ağırlaştırırken insan biyolojisi üzerinde doğrudan tahribat yaratıyor. Değişen atmosferik koşullar, dış çevreyle kesintisiz temas halinde bulunan en büyük organımız olan cildi savunmasız bırakıyor. Yükselen sıcaklıklar, kontrolsüz UV radyasyonu ve havadaki toksik partiküller, cildin doğal koruma kalkanını zayıflatarak hücresel hasarı hızlandırıyor.
“Saç Telinin 30’da Biri Büyüklüğündeki Partiküller Gözenekleri Tehdit Ediyor”
Soluduğumuz havanın yalnızca akciğerlerimizi hedef almadığını belirten Dermatoloji Uzmanı Prof. Dr. Aslı Tatlıparmak, “Asıl dış dünyayla doğrudan ve kesintisiz temas halindeki en geniş organımız olan cildimizi de kuşatma altına alıyor. Saç telinin neredeyse otuzda biri büyüklüğündeki fosil yakıt ve sanayi kaynaklı mikro partiküller, gözeneklerden içeri sızarak cildin en dıştaki koruyucu lipid tabakasını delip geçiyor. Bu bariyer zayıfladığında cilt nemini hızla kaybederken alt katmanlarda hücresel düzeyde yoğun bir oksidatif stres dalgası başlıyor. Serbest radikallerin tetiklediği bu süreç, kolajen liflerini parçalayarak erken yaşlanmayı, elastikiyet kaybını ve derin kırışıklıkları hızlandırıyor. Aynı zamanda melanin üretim mekanizması kontrolden çıktığı için inatçı lekelenmeler ortaya çıkıyor. Egzama, rozasea ve sedef gibi inflamatuar cilt hastalıklarında ciddi alevlenmeler gözlemliyoruz” dedi.
“Tek Başımıza Şehrin Havasını Temizleyemeyiz Ama Cildimizi Koruyabiliriz”
Aşırı sıcakların bu tabloyu daha da ağırlaştırdığını vurgulayan Prof. Dr. Tatlıparmak, sözlerini şöyle sürdürdü: “Günlük cilt bakımını sadece bir güzellik ya da makyaj adımı olarak görmek büyük bir yanılgı olur. Kirli bir şehirde yaşarken cildi doğru korumak, vücudumuz için doğrudan bir kalkan oluşturmak ve temel bir sağlık önlemidir.
Özellikle şehir hayatının içinde olan herkesin cildi derinlemesine nemlendiren ürünleri, hücreleri koruyan C vitamini gibi içerikleri ve en önemlisi geniş korumalı güneş kremlerini yaz kış demeden, dört mevsim her gün kullanması şart. Şehrin havasını tek başımıza bir günde temizleyemeyiz fakat doğru koruma alışkanlıklarıyla cildimizin bu kirlilik karşısında yıpranmasını önlemek tamamen bizim elimizde”
