NAFAKA HAKKIMIZDAN DA MEDENİ HAKLARIMIZDAN DA VAZGEÇMİYORUZ!
Biz bugün burada, Meclis önünde, kadınlar olarak yaşamlarımızı ve kazanılmış haklarımızı savunmak için bir aradayız. Uzun zamandır kadınların evlilik içinde düştükleri yoksulluk nedeniyle Medeni Kanun’da düzenlenen yoksulluk nafakasının hedefte olduğunu biliyoruz. AYM haziran ayında yoksulluk nafakasından süresiz ibaresini çıkarma kararı aldı; bu karardan bu yana, en yetkili ağızlardan hakkımız olan yoksulluk nafakasıyla ilgili düzenlemelerin yapılacağını duyuyoruz. Nafaka hakkının tartışılma biçimi ise bizlere bu düzenlemenin kadınlar aleyhine olacağını gösteriyor. Zira nafaka ile ilgili kadınların maruz kaldıkları hak kayıplarına odaklanmayan, erkeklerin nafaka vermek istememesini bir mağduriyet gibi sunan bir tartışma hakim. Ayrıca, yargı paketlerine yine kadınlar olarak sahip olduğumuz medeni haklarımıza yönelik başka saldırıların da dahil edileceğinin haberini alıyoruz.
Biliyoruz ki, nafaka hakkı üzerine yürütülen tartışma, yalnızca bir yasa maddesinin ya da nafakanın kaç yıl ödeneceğinin tartışması değil. Bu tartışma, kadınların nasıl yaşayacağına, şiddet gördükleri evliliklerden çıkıp çıkamayacağına, kendi hayatlarını kurup kuramayacağına ilişkin bir tartışma. Kadınların ev içindeki karşılıksız emeklerine dair bir tartışma.
Anayasa Mahkemesi’nin nafakaya ilişkin verdiği karar, kadınların yıllardır mücadele ederek kazandığı hakların nasıl tartışmaya açıldığının göstergesi. Üstelik bu karar, kadınların evlilik boyunca üstlendiği ücretsiz bakım emeğini, uğradığı ekonomik kayıpları ve toplumsal cinsiyet eşitsizliğini görmezden geliyor. Soruyoruz, Anayasa Mahkemesi 14 yıl önce verdiği 2012 kararını neden değiştirdi? 2012’de verilen kararda “süresiz” ibaresinin nafakanın her durumda kişi ölünceye dek ödeneceği anlamına gelmediğini belirterek bu ibareyi Anayasa’ya aykırı bulmamıştı. Geçtiğimiz 14 senede değişen ne oldu? Ne yazık ki bu süreçte değişmeyen aksine artan kadınların ev içinde maruz kaldığı şiddet ve yoksulluk oldu.
Yoksulluk nafakası kamuoyuna sunulmak istenen yanlış algının aksine koşulsuz, sınırsız ve her durumda ödenen bir para değil. İddia edilenin tam aksine, yoksulluk nafakasıyla ilgili sorun “süresiz” ödenmesi değil. Bugün asıl sorun, evlilikten sonra yoksulluğa düşen tarafın kadınlar olması, kadınların hak kazandıkları nafakaya dahi ulaşamaması, hükmedilen nafakaların önemli bir bölümünün ödenmemesidir. Devlet yoksulluk nafakasına dair toplanan verileri kamuoyuyla paylaşmayarak, sorunları görünmez kılıyor. Yapılan araştırmalara göre hükmedilen yoksulluk nafakalarının ortalama miktarı yalnızca 2.083 TL ve bu nafakaların yüzde 44’ü tahsil edilemiyor. Üstelik her dört dosyadan birinde boşanma sebebi erkeklerin uyguladığı şiddet. Yani kadınlar bir yandan şiddetten uzaklaşmaya çalışırken diğer yandan yoksullukla ve ödenmeyen nafakalarla mücadele etmek zorunda kalıyor.
Yapılacak herhangi bir düzenleme kadınların nafaka hakkını sınırlamak ve koşullara bağlamak olmamalı, bu hakkın gerçekten kullanılmasını sağlamak, nafakaların tahsil edilmesini güvence altına almak ve kadınların ekonomik bağımsızlığını desteklemek olmalıdır. Bu da ancak evlilik içindeki eşitsizliği görmekle ve gidermekle mümkün olabilir.
Meclis’te kabul edilen yasaların ve yapılan düzenlemelerin kadınların yaşamlarının, ihtiyaçlarının ve koşullarının gözetilerek yapılması meclis koltuğunda oturanların sorumluluğudur. Oysa kadınların hakları, hayatları ve gelecekleri hakkında kararlar alınırken deneyimlerimiz ve taleplerimiz yok sayılıyor. Meclis yalnızca erkeklerin çıkarına hizmet edecek kararlar alarak kadınların haklarını gasp etmeye kalkışıyor. Bu anlayışa ısrarla karşı çıkmaya devam edeceğiz.
Buradan bir kez daha söylüyoruz: Kadınların haklarını geriye götüren, onları ekonomik bağımlılığa ve şiddet içeren ilişkilere mahkûm edebilecek hiçbir düzenlemeyi kabul etmiyoruz. Nafaka hakkının süre sınırlamalarıyla daraltılmasına karşı çıkıyoruz. Medeni haklarımızın bütününe el uzatılmasına izin vermeyeceğiz.
Meclis’i, kadınların yaşamlarını doğrudan etkileyen kararları alırken kadınların sesini, deneyimlerini ve taleplerini dikkate almaya çağırıyoruz. Kadın örgütlerinin görüşleri alınmadan, toplumsal cinsiyet eşitsizliği hesaba katılmadan yapılacak hiçbir düzenleme gerçek bir çözüm sunamaz.
Biz buradayız. Haklarımızı biliyoruz, birbirimizden güç alıyoruz. Kazanılmış haklarımızdan vazgeçmeyeceğiz. Nafaka hakkımızı, medeni haklarımızı, eşit ve şiddetsiz bir yaşam hakkımızı savunmaya devam edeceğiz.
29. Kadın Sığınakları ve Da(ya)nışma Merkezleri Kurultayı
