Türkiye’de güzellik salonlarında botoks ve dolgu uygulamaları yasak olmasına rağmen, “doktor gelip salonda yaptı” ifadesi hastalar arasında hâlâ yaygın. Medikal estetik uzmanı Dr. Merve Demir Güzel, uygulayıcının hekim olmasının tek başına yeterli olmadığını, işlemin yapıldığı yerin de ruhsatlı sağlık kuruluşu olması gerektiğini belirtiyor ve hastaların çoğunun bu ayrımı bilmediğine dikkat çekiyor.
“Botoksu bir doktor yaptı, güzellik salonunda.”
Bu cümle, kliniklere komplikasyon veya memnuniyetsizlik şikâyetiyle başvuran hastalardan sıkça duyuluyor. Hastaların çoğu, uygulayıcının hekim olmasıyla işlemin yasal ve güvenli hâle geldiğini düşünüyor.
Oysa mevzuat iki ayrı koşul arıyor: Uygulamayı yapan kişi hekim olmalı ve uygulama ruhsatlı bir sağlık kuruluşunda yapılmalı. Güzellik salonları bu kapsamda değil.
Güzellik salonu sağlık tesisi değil
Türkiye’de güzellik salonları, işyeri açma ruhsatıyla faaliyet gösteren ticari işletmeler. Sağlık Bakanlığı’nın ruhsatlandırdığı sağlık kuruluşları arasında yer almıyorlar.
Botulinum toksin ve dolgu maddeleri ise tıbbi ürün. Bu ürünlerin depolanması, muhafazası ve uygulanması sağlık kuruluşu koşullarını gerektiriyor: Soğuk zincir, sterilizasyon, tıbbi atık yönetimi, komplikasyon durumunda acil müdahale imkânı.
Nisan ayında Iğdır’da ele geçirilen 12 bin 600 kaçak botoks ilacının güzellik merkezlerine dağıtılmak üzere hazırlandığının açıklanması, bu işletmelerin tıbbi ürün tedarik zincirinin dışında kaldığını bir kez daha gösterdi.
Medikal estetik uzmanı Dr. Merve Demir Güzel, kuralın hekimler için de geçerli olduğunu vurguluyor:
“Bunu net söyleyeyim: Ben de bir güzellik salonuna gidip orada botoks yapamam. Hekim olmam bunu yasal hâle getirmiyor. Kural kişiye değil, yere bağlı. Hasta ‘ama doktor yaptı’ dediğinde, o doktorun kendi kliniği dışında, denetimsiz bir ortamda, kaynağı belirsiz bir ürünle çalışmayı kabul ettiğini anlamalı. Bu, o hekim hakkında da bir şey söylüyor.”
“Doktor geldi” ne anlama geliyor
Güzellik salonuna dışarıdan gelen hekim modeli, hastaya güven veriyor ancak temel soruları cevapsız bırakıyor.
Ürün nereden geldi? Hekim kendi getirdiyse nasıl taşındı, nerede saklandı? Salonun tıbbi buzdolabı var mı? Bir komplikasyon gelişirse müdahale edilecek ilaç ve ekipman orada mı? Hekim gittikten sonra sorun çıkarsa hasta kime ulaşacak?
Demir Güzel, bu modelin hastayı en korumasız bıraktığı anın işlem sonrası olduğunu belirtiyor:
“Gezici hekim modeli en çok işlem bittikten sonra sorun yaratıyor. Hekim salondan çıkıp gidiyor. Akşam hastanın dudağı beyazlamaya başlıyor, kimi arayacak? Salonu arıyor, salon ‘doktoru arayın’ diyor, doktor başka şehirde. Kendi kliniğinde çalışan hekimin hastası ise nereye geleceğini biliyor. Fark burada.”
Sertifika ile yetki aynı şey değil
Güzellik salonlarında ve bazı uygulama noktalarında duvarda asılı “medikal estetik sertifikası” görülüyor. Bu belgelerin hukuki karşılığı sıklıkla yanlış anlaşılıyor.
Sağlık Bakanlığı, illere gönderdiği yazıyla medikal estetik kursu düzenlenmesi ve sertifika verilmesinin yasak olduğunu bildirmişti. Bakanlığın onayladığı eğitim programları dışındaki kurs ve sertifikaların uygulama yetkisi vermediği, bu tür faaliyetlerin ilgili kurumlara bildirilmesi gerektiği vurgulanmıştı.
Hekim olmayan bir kişinin tıbbi müdahale yapması ise 1219 sayılı Kanun kapsamında suç.
“Duvardaki çerçeveli belge hastayı rahatlatıyor, biliyorum. Ama o belgenin ne olduğunu sormak gerekir. Bakanlığın onayladığı bir program mı, yoksa hafta sonu kursu mu? Bir güzellik uzmanının aldığı üç günlük ‘medikal estetik eğitimi’ ona iğne yapma hakkı vermiyor. Hekimlik diploması olmayan hiç kimseye, hiçbir sertifika bu hakkı vermiyor.”
Hasta nereden anlayacak
Uygulamanın yasal bir ortamda yapılıp yapılmadığını anlamak için hastanın kontrol edebileceği birkaç somut nokta var:
- Tabela ve ruhsat — Sağlık kuruluşlarının Sağlık Bakanlığı ruhsatı bulunur ve görünür yerde asılır. “Güzellik salonu”, “güzellik merkezi”, “estetik stüdyo” gibi isimler sağlık kuruluşu olduğunu göstermez.
- Hekim bilgisi — Uygulayıcının adı ve diploma numarası sorulabilir. Hekimler, Türk Tabipleri Birliği kayıtlarından doğrulanabilir.
- Ürün — Flakonun hasta önünde açılması, etiket ve seri numarasının gösterilmesi.
- Fatura — Sağlık hizmeti faturası kesilmesi. Salon faturası veya fişi, işlemin sağlık hizmeti olarak kayıt altına alınmadığını gösterir.
Demir Güzel, hastaların bu soruları sormaktan çekindiğini gözlemliyor:
“Hastalar ‘ayıp olur’ diye sormuyor. Ben tam tersini söylüyorum: Sormak ayıp değil, sormamak risk. Ruhsatı, hekimin adını, ürünün ne olduğunu sormak sizin hakkınız. Bu soruların cevabını vermekte zorlanan bir yer, zaten cevabını vermiş demektir.”
Randevu öncesi kontrol listesi
- İşlem bir sağlık kuruluşunda mı yapılıyor? (Muayenehane, poliklinik, tıp merkezi, hastane)
- Kuruluşun Sağlık Bakanlığı ruhsatı görünür yerde mi?
- Uygulayıcı hekim mi? Adı ve diploma numarası verildi mi?
- Hekim orada mı çalışıyor, yoksa dışarıdan mı geliyor?
- İşlem sonrası sorun olursa kimi arayacağınız söylendi mi?
- Sağlık hizmeti faturası kesiliyor mu?
Sık sorulan sorular
Güzellik salonunda botoks yaptırmak yasal mı? Hayır. Botoks ve dolgu tıbbi uygulamadır; yalnızca hekim tarafından, ruhsatlı sağlık kuruluşunda yapılabilir.
Doktor güzellik salonuna gelip yaparsa yasal olur mu? Hayır. Uygulayıcının hekim olması, uygulama yerinin sağlık kuruluşu olma zorunluluğunu ortadan kaldırmıyor.
“Medikal estetik sertifikası” olan güzellik uzmanı botoks yapabilir mi? Hayır. Sağlık Bakanlığı, medikal estetik kursu düzenlenmesini ve sertifika verilmesini yasaklamıştır. Hekim olmayan kişinin tıbbi müdahalesi 1219 sayılı Kanun kapsamında suçtur.
Güzellik salonunda hangi işlemler yapılabilir? Cilt bakımı, kalıcı makyaj gibi tıbbi olmayan uygulamalar. İğneli, cilt bütünlüğünü bozan, ilaç veya tıbbi cihaz gerektiren işlemler kapsam dışıdır.
Salonda işlem yaptırdım, sorun yaşıyorum. Ne yapmalıyım? Önce ruhsatlı bir sağlık kuruluşunda hekim değerlendirmesi alın. Şikâyet için SABİM (184), İl Sağlık Müdürlüğü ve TİTCK’ye başvurulabilir. Ödeme belgesi, fotoğraf ve yazışmaları saklayın.
