“Bugün aynaya baktığında sana bakan kişi gerçekten sen misin; yoksa yıllardır başkalarının alkışladığı karakter mi?”
Norma Jeane Baker öldüğünde yalnızca otuz altı yaşındaydı.
Gazeteler onun ölümünü yazdı. Dünya Marilyn Monroe’nun yasını tuttu.
Belki de en büyük yanılgı buydu.
Çünkü o gece ölen yalnızca dünyanın en ünlü sinema yıldızı değildi. Norma Jeane’i yıllar önce yavaş yavaş kaybetmiştik. 4 Ağustos 1962, sadece bu uzun vedanın tarihe düştüğü gündü.
Bazı insanlar bir kurşunla, bir hastalıkla ya da bir kazayla ölmez. Bazıları, her gün biraz daha başkalarının beklentilerine dönüşerek kaybolur.
Norma Jeane, sevgiye aç büyümüş bir çocuktu. Ruhsal rahatsızlıklarla mücadele eden bir anne, hiç tanımadığı bir baba, koruyucu aileler ve yetimhaneler arasında geçen bir çocukluk… Hayat ona daha en başında güven duygusunun ne kadar kırılgan olduğunu öğretti.
Belki de bütün ömrü boyunca aradığı şey şöhret değildi.
Bir yere ait olabilmekti.
Birinin gözlerinin içine bakıp, “Seni olduğun hâlinle seviyorum.” cümlesini duyabilmekti.
Sonra Hollywood onu keşfetti.
Aslında keşfettiği şey bir kadın değildi.
Bir imgeydi.
Saçları sarıya boyandı. Yürüyüşü değiştirildi. Kahkahası öğretildi. Konuşma biçimi yeniden yazıldı. Ona yeni bir isim verildi.
Marilyn Monroe.
Artık Norma Jeane yoktu.
Dünya, kendi hayalini yaratmıştı.
O yalnızca güzel bir kadın değildi; erkeklerin arzularını, kadınların hayranlığını, reklamcıların zekâsını ve sinema endüstrisinin kusursuz pazarlama gücünü üzerinde taşıyan bir sembole dönüşmüştü.
Ama sembollerin en büyük trajedisi şudur:
Onlara herkes dokunmak ister.
Kimse onları dinlemek istemez.
Dünyanın en çok fotoğrafı çekilen kadınlarından biri, belki de en az görülen kadınıydı.
İnsan bazen durup düşünmeden edemiyor.
Bir insanı gerçekten öldüren şey nedir?
Yalnızlık mı?
Hayal kırıklıkları mı?
Şöhret mi?
Yoksa herkesin seni tanıdığına inanması ama kimsenin seni gerçekten görmemesi mi?
Hayatına giren erkeklere baktığımızda da aynı soruyla karşılaşıyoruz.
Joe DiMaggio ona hayrandı.
Arthur Miller onu anlamaya çalıştı.
John F. Kennedy ile adı, bugün bile efsaneler ve söylentiler arasında anılıyor.
Yves Montand’la yaşadığı yakınlık ise kısa süreli bir umut gibi parladı.
Dışarıdan bakıldığında, dünyanın en güçlü, en başarılı ve en etkileyici erkekleri onun etrafındaydı.
Ama belki de Norma Jeane her defasında aynı şeyi arıyordu:
“Beni Marilyn olduğum için değil, Norma Jeane olduğum için sevecek biri.”
Arthur Miller bu umudun en güçlü temsilcisiydi.
Miller yalnızca büyük bir oyun yazarı değildi. Zekâsı, edebiyatı ve düşünce dünyası Norma Jeane’i büyülemişti. Onun yanında yalnızca güzel bir kadın değil, düşünen bir insan olabileceğine inanmıştı. Çekimler arasında Shakespeare okuyordu, Dostoyevski üzerine konuşuyor, oyunculuk eğitimini ciddiyetle sürdürüyor, kendini geliştirmek için durmadan çalışıyordu.
Oysa dünya, onu hâlâ “aptal sarışın” kalıbının içine hapsetmekte ısrar ediyordu.
Evlilik ilerledikçe Arthur Miller da Marilyn efsanesinin ağırlığını taşımakta zorlandı. Birbirlerini sevmelerine rağmen birbirlerine ulaşamadılar. Çünkü bazen sevgi vardır ama zaman, korkular ve beklentiler sevgiden daha gürültülüdür.
John F. Kennedy ise bambaşka bir dünyanın simgesiydi.
Güç, siyaset, ihtişam…
Madison Square Garden’da söylediği “Happy Birthday, Mr. President” şarkısı tarihe geçti. O görüntü hâlâ dünyanın hafızasında.
Ama o geceden geriye kalan yine Norma Jeane’in sesi değil, Marilyn efsanesiydi.
Yves Montand belki yeni bir başlangıcın ihtimaliydi.
O ihtimal de diğerleri gibi dağıldı.
Belki sorun erkeklerde değildi.
Belki sorun, herkesin Marilyn’i sevmesi, ama Norma Jeane’i görecek kadar sessizleşememesiydi.
Marilyn Monroe’nun hikâyesi, yanlış aşklar yaşayan güzel bir kadının hikâyesi değildir.
Bu, dünyanın yarattığı bir karakterin, kendi yaratıcısını yavaş yavaş gölgede bırakmasının hikâyesidir.
Ve belki bu yüzden onun hikâyesi hiç eskimiyor.
Çünkü bugün hepimiz biraz Marilyn olmaya zorlanıyoruz.
Sosyal medya bize yeni sahneler kuruyor.
Filtrelenmiş yüzler…
Kusursuz tatiller…
Mutlu görünen ilişkiler…
Bitmeyen başarı hikâyeleri…
Her gün biraz daha alkışlanacak bir karakter inşa ediyoruz.
Sonra gece telefon elimizden düştüğünde, ekran karardığında, odada yalnızca gerçek benliğimiz kalıyor.
Herkes kendi Norma Jeane’iyle baş başa kalıyor.
Belki de modern insanın en büyük yalnızlığı budur.
İnsanlar bizi tanıyor.
Adımızı biliyorlar.
Fotoğraflarımızı görüyorlar.
Yazılarımızı okuyorlar.
Ama bizi gerçekten görüyorlar mı?
Marilyn Monroe’nun bize bıraktığı en büyük miras güzelliği, filmleri ya da unutulmaz fotoğrafları değildir.
Bize bıraktığı asıl miras, görünmek ile görülmek arasındaki o derin uçurumu fark ettirmesidir.
Çünkü insanın en büyük ihtiyacı alkışlanmak değildir.
Başarı da değildir.
Şöhret hiç değildir.
İnsan, en çok gerçek adıyla çağrılmayı ister.
Maskesini çıkarabildiği bir yerde, hiçbir rol oynamadan sevilebilmeyi ister.
Belki de Norma Jeane Baker’ın bize yıllar sonra hâlâ fısıldadığı tek cümle şudur:
“Beni herkes tanıdı. Ama beni kaç kişi gerçekten gördü?”
