Kadın temalı oyunlarıyla gündemden düşmeyen Boyoz Akademi oyuncuları bu kez tarihte iz bırakan Camille Claudel’in sanatını, aşkını ve uğradığı ihaneti sahneye taşıdılar.
Yönetmenin kurgusu, oyuncuların başarılı performansı ve Camille Claudel’ı canlandıran Buse Sevindik’in oyunculuğuyla seyirciyi nasıl büyülediğini izleyenlerin susmak bilmeyen alkışları…
Oyuncu Buse Sevindik ile gerçekleştirdiğimiz söyleşiyi beğenerek okuyacağınızı umuyoruz. İyi okumalar
19. Yüzyılda sanatın kadın üzerinde etkisi nedir?
19 yüzyılda kadınların sanat alanında var olabilmeleri neredeyse imkansızdı. Sanat akademilerinin kapıları maalesef ki kadınlar için kapalı bir durumdaydı. Bu sebeple yetenekli birçok kadın geri planda kaldı. Çok azı sesini duyurabildi, çoğu ise tarihte kaybolup maalesef ki gitti. Romantizm, Realizm gibi sanat akımlarının değişmesi ile ve tabii ki sanayi devrimi gibi toplumsal değişiklikler sanata farklılık ve farkındalık sağladı. Kadınlar bende anlatmak istiyorum, ben de varım diyerek öğrenmeye, üretmeye başladı ve böylece sanatın dili kadın eliyle yeniden şekillendi. İyi ki şekillendi….
Camille Claudel’in Heykeltraş sanatına ilgisi toplumun kadına yönelik etkisi olumlu veya olumsuzluklarıyla nasıl anlatırsınız?
Ne yazık ki erken bir döneme fazla yetenekli olarak denk gelmiş bir sanatçı. Toplumun sanat alanında kadına söz hakkı tanımaması sebebiyle Camille dönemi içerisinde oldukça zorluk çekmiş bir figür. Uzun bir süre lağım kanallarında kil arayarak eser yaratmaya çalışmış bir kadın. Bu sebeple olumlu olarak onu etkileyen pek bir durum söz konusu değil diye düşünüyorum. Sanatına olan tutkusu olmasaydı yeteneği bu kadar olumsuzluk ve imkansızlık karşısında kaybolup gidecekti. Tamamıyla dönemin zorluklarına karşı göğüs germesini destekleyecek tek şey azmi, sanat aşkı ve heykele olan sonsuz tutkusu.
Üstat olarak bilinen heykeltraş Rodin’in Camille Claudel’in gelişmesini engellemesi size göre nasıl bir bakış açısını yansıtıyor? Ve Camille Claudel’in yaşadığı hayal kırıklığı, duygularıyla bir kadın olarak size ne düşündürüyor?
Bana göre Rodin sömürgeci, tamamıyla narsist bir kişilik. Zamanın heykel alanında üstatlarından biri olan Rodin için Camille bir cevher niteliğindeydi. Hem aşık olabileceği kadar güzel ve zeki bir kadın hem de sanat alanında nadir yeteneğe sahip olan bir karakter. Rodin’in isteği Camille’in sessizce yeteneğini ve aşkını tamamen ona adamasıydı. Böylece hem duygusal olarak kendini tatmin edecek hem de eserlerine paha biçilemez dokunuşlar sağlayacaktı. Bu sebeple senelerce her anlamda onu baskıladı ve istismar etti. Hiçbir zaman ben de buradayım diye başkaldırmasına izin vermedi, kendince veremezdi de.
Ta ki Camille’in artık BENİM SANATIM, BENİM SESİMDİR diye haykırarak onu terk ettiği güne kadar. Bu Rodin için hiç beklenmeyen bir durumdu. Plansızdı. Çünkü her zaman ki gibi Camille’in onu sonsuza kadar sorgusuz sualsiz seveceğini ve emeğini sadece ama sadece sessizce ona harcayacağını düşünüyordu. Sonra ki süreçte tüm hırçınlığı ve ailesi ile işbirliği yapıp akli dengesi tamamıyla yerinde olan bir kadını tüm gözlerden uzak bir akıl hastanesine kapattırma isteği de tamamen bu yüzdendi. Camille’in adını tarihin tozlu sayfalarına gömmek istedi ama atladığı bir şey vardı. Camille’in sesi akıl hastanesinin duvarlarını aşıp tüm Dünya’ya yayılacaktı.
Camille’in tek isteği ise küçük yaşlardan itibaren aşık olduğu heykeltıraşlık sanatını aşık olduğu, üstat olarak gördüğü her anlamda hayranlık beslediği bir adamın yanında icra edebilmesiydi. Küçük yaşlarda başlayan heykel aşkını, Rodin’e olan aşkı ile birleştirip hayalinde ki süreci devam ettirebilecekti. Fakat nerden bilebilirdi ki sanatının ve aşkının sömürüleceğini. Sürekli susturulmak ve baskılanmak zorunda kalacağını. Her anlamda tam bir hayal kırıklığı yaşayacağını. Onun tek suçu sanatını ve Rodin’i çok ama çok sevmekti ve bedelini de çok ağır ödedi.
Kadının âşık olduğu erkek tarafından kadının engellenmesine rağmen halen aşık olmasının arkasında neler yatıyor? Neden aşkından vazgeçemiyor? Katiline aşık olmak gibi mi düşünmek gerekiyor?
Rodin’e olan hayranlığı ile başlayan süreç çok büyük bir aşka ve bağlılığa dönüştü. Güzel ve çekici olarak gördüğü her şey zamanla tamamen kabul edilemez bir kabusa dönüşmeye başladı. Cıvıl cıvıl, aşkla parlayarak bakan iki çift gözün yerini; yorulan, baskılanan, görülmeyen, duyulmayan bir kadın almaya başlamıştı ve bunun tüm sebebi tamamıyla büyük aşkı Auguste Rodin’di. Hayalinde ki ile yaşadıkları arasında devasa bir uçurum vardı. Ne takdir görüyor, ne seviliyor ne de sanatını istediği ölçüde haykırarak yapabiliyordu. Bu nedenle her ne kadar hala aşkını içinde taşısa da Rodin’e haykırarak veda etmek durumunda kalmıştı. Artık ne pahasına olursa olsun susmayacaktı, haykıracaktı. Yorulmuştu, bıkmıştı, yılmıştı…. Fakat bu haykırışı son haykırışı oldu. Çünkü ölümüne kadar olan 30 senelik süreçte bir akıl hastanesinin soğuk odasında sadece dört duvar ile sessizce konuşacaktı. Hayatı boyunca BEN BURADAYIM diye haykırabilecek kadar güçlü kadın ömrü boyunca hep susmaya mahkum bırakılmıştı.
Anne, kardeş ve sevgilisi tarafından kadının akıl hastanesine yatırılması kadında yarattığı tahribatı kadın oyuncu olarak nasıl açıklayabilirsiniz?
Bir kadını, olağanüstü bir sanatçıyı menfaatleri doğrultusunda el birliği ile sonsuza kadar görülmez, duyulmaz yaptılar. Verdiğimiz değer ne kadar fazlaysa kırılma düzeyimizde o kadar yüksek oluyor. Ne acı ki hayatınız boyunca en değer verdiğiniz anneniz, kardeşiniz ve ömrünüzü adamak için baş koyduğunuz aşkınız sizi görünmez, duyulmaz yapmak için işbirliği yapıyorlar. Her anlamda Camille Claudel adını tarihten, gözlerden, sözlerden uzak tutup unutturmaya çalışıyorlar. Belki de böyle bir komplo ile 30 yıl süren akıl hastanesinde ki esareti olmasaydı çoğu heykeltıraş gibi sadece eserleri ile anılıp gidecekti. Ama şimdi onun karşısında olan, onu bu hayata sürükleyen herkese inat bağıra bağıra Camille Claude’i anlatıyoruz.
Camille Claudel’in ardından gelen genel olarak sanat ve özel olarak heykeltraş sanatçıları sanatçıyı nasıl değerlendiriyor?
Sanatın en güzel taraflarından biri subjektif olması. Bu sebeple Camille’den sonra gelen tüm kadın heykeltıraşlar onun sanata bakış açısını kendi vizyonları ile değerlendireceklerdir. Bu sebeple onlar adına bir şey söylemem çok doğru olmayacaktır. Kadın olarak onun yaşamına baktığımızda bizde bıraktığı izler ve yaşattığı duygular her ne kadar aynı olsa da sanata olan bakış açısı sanatçılara göre elbette ki farklılık gösterecektir.
Siz oyuncu olarak heykeltraş bir kadını canlandırırken neler yaşatınız, neler hissettiniz?
İlk kez bir heykeltıraş kadına can verecektim. Ve bu herhangi bir kadın sanatçı değildi. O ateş kadın Camille Claudel’di. Bu sebeple hazırlanma sürecinde hem mesleki olarak hem duygusal olarak hazırlanmam gerekiyordu. Mesleki olarak Sanat Danışmanımız olan Sinem Şentürk’ten bir heykeltıraşın atölyede ki eserlerine yaklaşımı, eser üzerinde nasıl çalışması gerektiği, sanatçının vücut dili, heykeltıraş alışkanlıkları, modelaj kalemlerini tutuşları, eserleri ile nasıl bağ kurması gerektiği gibi en ince detayına kadar aylarca düşünüp, uygulamalı olarak çalıştık. Bir heykeltıraşın önlüğünde el temizleme açısı bile bizim için aslına uygun olmalıydı. Biz Camille’i seyirciye en doğru şekilde anlatmak için hiçbir mantık hatasına izin veremezdik. Bu sebeple her konuda titizlikle çalışmamız gerekiyordu. Bu da aylarımızı aldı.
Bu hazırlanma sürecinde heykeltıraşlık yaklaşımı ile birlikte yavaş yavaş duygusal sürecini de iç dünyamda doldurmaya başladım. Hem duygusal hem de mesleki çalışmalar paralel şekilde ilerlemiş oldu.
Oyunda ağlarken o anda neler yaşatınız? Camille Claudel’in yaşadıkları sizde duygusal olarak neler yaşattı?
Öncelikle Camille ellerinde çamur, kalbimde devrim olan aşkı ve ihaneti taşlara fısıldayan bir kadın. Camille Claudel, tek bir tanımın ötesinde bir karakter. Onu özel kılan, zamanının çok ötesinde bir sanatçı olması; yaratıcılığı, zekası ve yeteneği. Sanatı ve aşkı için dimdik duruşu, Rodin’e olan tutkusu, fedakarlığı, hüznü ve tutkusuyla sıra dışılığını bir arada taşıması. Ne yazık ki, hayatının son 30 yılını akıl hastanesinde geçirdi. Tüm hayatı tamamen trajedi temalı büyük bir puzzle. Bu puzzle’ın her bir parçası iz bırakan bir kişi ya da duygusunu temsil ediyor bende. Kimi parçasında büyük aşkı Rodin, kimi parçasında onu mesleki anlamda desteklemeyen annesi, kimi parçasında çok sevdiği babası, kimi parçalarındaysa kıymet verdiği kardeşi, hayatını adadığı sanatı, ailesindeki diğer kişiler, hayatına giren arkadaşları, hissettiği duygular, yaşadığı zorluklar ve niceleri. Tüm bu parçalar bir araya geldiğinde, onun hem kişisel hem de sanatsal mücadelesinin ağırlığını görebiliyoruz. Ben Camille’i, onu Camille yapan tüm yönleriyle sevdim.
Gerçek bir kişinin yaşam hikayesini sahneye aktaracağımız zaman, bu projenin araştırma ve hazırlık süreci ekip olarak oldukça uzun sürüyor. Camille’i tanımak için onunla ilgili kaleme alınmış yabancı ve yerli yazılar, belgeseller, videolar, haberler, filmler, fotoğraflar, eserleri ve akıl hastanesinde yazdığı mektuplar üzerinde çalıştım. Karakteri ne kadar iyi tanırsam, iç aksiyon olarak o kadar besleniyor ve duygularını seyirciye doğru yansıtabiliyorum. Camille ile her yeni bilgi öğrendiğimde omuzlarıma bir tuğla daha konduğunu hissettim ve şuan omuzlarım onun yaşamının ağırlığından kambur olmuş durumda. Bu sebeple Camille’in 78 yaşında ki halini canlandırırken postürü kambur, yılların yorgunluğundan elleri titrek ve sesi acı ile yankılanıyor. Duygusu çok ağır, gerçekten zorlayıcı bir rol. Acısını, çilesini, tutkusunu, yüzleşmesini en derin duygularımla onunla paylaşıp bir olabildiğim için her oyun gözlerimden yaşlar istemsizce dökülüp seyircinin kalbine ulaşıyor.
Günümüzde kadınların her alanda başarılı olması için önerilerinizi alabilir miyiz?
KENDİNİ ÇOK SEV, SONSUZ SAYGI DUY, KENDİNE İNAN, DİREN, ÇALIŞ, ASLA SUSMA ve ASLA VAZGEÇME…
Güncel Kadın okuyucularına ne mesaj vermek istersiniz?
Öncelikle kıymetli güncel kadın ailesine bu güzel söyleşi için hem kendim, hem Heykele Fısıldayan Kadın ‘Camille Claudel’ tiyatro ekibi hem de Camille Claudel’in kendisi adına teşekkürlerimi sunuyorum. Sizler gibi kıymet verenler sayesinde daha çok kişi Camille ile tanışacak ve hayatına şahit olacak. İyi ki varsınız.
İzmir’de ikamet edip bu olağanüstü hikayenin satır aralarında bizimle birlikte gezinmek isteyen tüm sanatseverleri Camille Claudel’in hayat hikayesine şahitlik etmeye bekliyoruz.
Ve son olarak tüm sevgi ve saygıdeğer okuyuculara;
SEN VARSAN DÜNYA ÖZEL.
KADIN VARSA DÜNYA ÇOK AMA ÇOK GÜZEL…
